برایان هوک: برجام دیگر چیزی برای حفظ کردن ندارد
برایان هوک مسئول گروه ویژه امور ایران در وزارت خارجه امریکا از پیشنهاد نخست وزیر انگلیس درباره جایگزینی توافق هسته‌ای ایران با «توافق ترامپ» استقبال کرد و اظهار داشت که برجام چیزی برای حفظ کردن ندارد.
برایان هوک در گفت وگو با نشریه ساندی تایمز گفت؛ ایران بارها برجام را نقض کرده و این توافق ارزش نگهداری ندارد.
مختصری از تاریخچه برجام
برجام از آغاز تا سرانجام
برجام در راستای توافق جامعی بر سر برنامه هسته‌ای ایران بود، این توافق از آبان ۹۲ شروع شد و در نهایت در وین اتریش بعد از ۲۰ ماه مذاکره بین ایران، اتحادیه اروپا و گروه ۱+۵ (شامل کشورهای چین، فرانسه، روسیه، انگلیس، ایالات متحده آمریکا و آلمان) منعقد شد.
روزی که اعلام شد این مذاکرات بلاخره نتیجه داده و برجام منعقد شده ۲۳تیرماه ۹۴ بود.
مفاد برجام ۱۰۹ صفحه و ۵ ضمیمه است.
همچنین نام برخی از شرکت‌ها و اشخاص حقیقی ایرانی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران طبق این پیوست از تحریم درآمد. سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا نیز تضمین دادند که دیگر هیچ‌گونه تحریم یا اقدامات سختگیرانه دیگری در زمینه انرژی هسته‌ای علیه ایران وضع نمیکنند.
بعد از این توافق سران کشورهای اروپایی و آمریکایی و ایران هریک به شیوه‌ای به این توافق واکنش نشان دادند.
با وجود اینکه دولت اوباما توافق برجام را دارای نتایج خوب میدانست، چند ماه بعد از برجام و شروع زمزمه‌های انتخابات آمریکا و نامزدهای آن، دونالد ترامپ نامزد ریاست جمهوری شد، دونالد ترامپ از همان ابتدا یعنی زمانی که صرفا نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود، رسما از توافق هسته‌ای موسوم به برجام که توسط دولت اوباما بدست آمده بود، انتقاد و با آن مخالفت میکرد، با اینحال بعد از اینکه ترامپ رییس جمهور شد، دولتش دو بار تصمیم گرفت که به برجام پایبند بماند.
بعد از پیروزی دونالد ترامپ، فوریه ۲۰۱۷ (یعنی بهمن ماه سال ۹۵) وزارت خزانه داری آمریکا ، تحریم‌های جدیدی علیه ۱۳ فرد و ۱۲ نهاد مرتبط با برنامه های موشکی ایران وضع کرد.
این تحریم‌های ایران تا جایی افزایش یافت که در ۱۸ اردیبهشت سال ۹۷، ترامپ رسماً اعلام کرد که ایالات متحده آمریکا از برجام خارج خواهد شد.
وی ایران را متهم کرد که از حزب‌الله، طالبان، القاعده و سایر سازمانهای تروریستی حمایت کرده و گفت تحریم ها نیز باید مانند قبل برگردد.
یک سال پس از این جریانات بود که ایران با انتشار بیانیه‌ای که به بیانیه گام اول موسوم شد، کاهش تعهداتش نسبت به برجام را اعلام کرد.
بعد از این بیانیه کشورهای اروپایی عضو برجام و اتحادیه اروپا بیانیه‌ای مشترک داده و گفتند هیچ ضرب‌الاجلی را از سوی تهران نمی‌پذیرند.
در ۶۰روز اول اروپاییها به اینستکس روی آوردند ولی عملا اتفاق خاصی نیفتاد و ایران هم در موعد ۶۰روز گام دوم خود را اعلام کرد. ایران رسما تعبیر گام دوم را استفاده کرد.
عراقچی ۱۶تیر ۹۸ گفت امروز آقای ظریف یک نامه به فدریکا موگرینی مسئولی سیاست خارجی اتحادیه اروپا مینویسد و در این نامه ما همه چیز را جز به جز به آنها میگوییم.
ایران در برجام متعهد شده غنی سازی تا ۳.۶۷ درصد داشته باشد ولی ایران در گام دوم گفت ما آماده‌ایم غنی سازی را تا هر سطحی افزایش داده و دیگر به این ۳.۶۷ پایبند نیستیم. و علاوه بر این راکتور اراک هم احیا خواهد شد.
در نهایت ۱۶ شهریور ۹۸ سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، جزییات گام سوم را هم اعلام کرد. کمالوندی گفت اولین اقدام ما این بود که تولید مواد غنی شده از زنجیره‌های تحقیقاتی را شروع کردیم و امروز هم این روند به آژانس اعلام شده سپس هم دومین اقدام ایران این است که گازدهی ماشین IR6s که قرار بود از ابتدای سال یازدهم برجام باشد را شروع کردیم.
مورد سوم، راه اندازی زنجیره ۲۰ تایی ماشین IR4 است که آن هم قرار بود از ابتدای سال یازدهم انجام شود که ما اکنون آن را انجام می دهیم و چهارمین اقدام در گام سوم این است که قرار بود گازدهی به زنجیره ۲۰ تایی ماشین IR6 را دو ماه دیگر آغاز کنیم که آن را نیز از حالا شروع کردیم.و در ادامه سخنگوی انرژی اتمی تاکید کرد که ما ایجاد زنجیره ۳۰ تایی را در برنامه بعدی خودمان داریم.
حسن روحانی ۱۵ آبان ۹۸ با اعلام آغاز گام چهارم کاهش تعهدات برجامی و با اشاره به اقدامات ایران در این راستا تصریح کرد: من امروز به سازمان انرژی اتمی می‌گویم که از فردا گام چهارم کاهش تعهدات برجامی را بردارند. البته پیشاپیش به ۱+۴ اعلام می‌کنم که فعالیت ما با نظارت آژانس انرژی اتمی خواهد بود.
علی اکبر صالحی، معاون رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد که حاکمیت آخوندی یک زنجیره ۳۰ تایی سانتریفیوژهای پیشرفته نسل ششم موسوم به IR6 را در نطنز راه‌اندازی کرده است. صالحی خاطرنشان کرد که بعدا جزئیات بیشتری در این باره بیان خواهد کرد، زیرا به گفته او مسائل بیش از این حرفها است.
در نهایت، دولت آخوند روحانی در ۱۵ دی ماه ۹۸ طی بیانیه ای گام پنجم و نهایی کاهش تعهدات ایران در برجام را اعلام کرد.