تحلیلها نشان می‌دهد که اقشار کم‌درآمد و فقیر جامعه در برابر فشار تورم آسیب‌پذیری بیشتری دارند. بررسی‌های شهریور ۱۴۰۱حاکی از آن است که هرچه به سمت دهک‌های پایین‌تر حرکت کنیم، شدت فشار تورم بیشتر می‌شود. این موضوع به‌ویژه در شرایطی که تورم اقلام خوراکی بخش عمده‌ای از افزایش قیمت‌ها را تشکیل می‌دهد، ملموس‌تر است. این موضوع توسط رسانه حکومتی بهار در تاریخ ۲۶دی‌ماه ۱۴۰۳ مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
تورم سالانه و تأثیر آن بر اقشار مختلف
تورم ماهانه شهریور ۲.۲درصد برآورد شده است، به این معنا که میانگین قیمت کالاها و خدمات نسبت به مرداد بیش از ۲درصد افزایش یافته است. اگرچه این میزان نسبت به خرداد که تورمی بیش از ۱۲درصد ثبت شده بود، کمتر است، اما فشار تورم هم‌چنان تأثیرات شدیدی بر معیشت مردم به‌ویژه اقشار فقیر داشته است.
افزایش فشار تورم خرداد بیشتر ناشی از اجرای سیاست اصلاح یارانه کالاهای اساسی بوده که به جهش شدید قیمت اقلام خوراکی انجامید. این امر، مطابق با ادبیات اقتصادی، منجر به شکل‌گیری «تورم فشار هزینه» در اقتصاد ایران شد و دهک‌های پایین درآمدی را به‌طور خاص تحت فشار قرار داد.
اقلام خوراکی، عامل اصلی فشار تورم بر دهک‌های پایین
ساختار سبد مصرفی خانوارها در دهک‌های مختلف درآمدی تفاوت زیادی دارد. اقلام خوراکی سهم بیشتری از هزینه‌های خانوارهای فقیر (دهک اول) را تشکیل می‌دهند، در حالی که در دهک‌های بالاتر وزن کالاها و خدمات غیرخوراکی بیشتر است.
در خردادماه ۱۴۰۱تورم اقلام خوراکی به بیش از ۲۵درصد رسید که به‌طور مستقیم فشار بیشتری بر دهک‌های پایین وارد کرد. آمارها نشان می‌دهد تورم سالانه دهک اول در پایان تابستان ۴۷.۶درصد بوده، در حالی که این عدد برای دهک دهم (ثروتمندترین گروه) ۳۹.۸درصد برآورد شده است. به بیان ساده، فقیرترین اقشار جامعه در یک سال گذشته فشار اقتصادی بسیار بیشتری را متحمل شده‌اند.
شکاف تورمی میان فقرا و ثروتمندان
اختلاف تورم میان دهک‌های مختلف درآمدی به‌وضوح نشان‌دهنده شکاف اقتصادی است. پس از دهک اول، دهک دوم (یکی از کم‌درآمدترین دهک‌ها) بیشترین فشار تورم را با نرخ ۴۶.۳درصد تجربه کرده است. در مقابل، دهک نهم و دهم کمترین نرخ تورم را به ترتیب با ۴۰.۶درصد و ۳۹.۸درصد به ثبت رسانده‌اند. این اختلاف نشان می‌دهد که هرچه خانوارها از نظر درآمدی فقیرتر باشند، فشار تورم را بیشتر احساس می‌کنند.
تورم نقطه‌ای و سالانه: روندی متفاوت
تورم نقطه به نقطه شهریور ۱۴۰۱برابر با ۴۹.۷درصد بوده است، به این معنا که خانوارهای ایرانی برای خرید یک سبد مشابه از کالاها و خدمات نسبت به شهریور سال گذشته، به‌طور متوسط یک و نیم برابر بیشتر هزینه کرده‌اند. اگرچه این شاخص در مرداد و شهریور روند نزولی داشته، اما تورم سالانه هم‌چنان در حال افزایش است.
در شهریور ۱۴۰۱ تورم سالانه به ۴۲.۱درصد رسید که نسبت به مرداد افزایش یافته است. این افزایش به‌دلیل اثرات تاخیری فشار تورم‌های شدید خرداد و تیرماه است. در نتیجه، انتظار می‌رود که شاخص تورم سالانه هم‌چنان رشد بیشتری را تجربه کند.
در همین زمینه
بحران معیشت کارگران ایرانی؛ مرگ تدریجی زیر سایه فقر و تورم
پیامد‌های فشار تورم و افزایش فقر و گرسنگی در جامعه
فشار تورم بر اقشار کم‌درآمد و فقیر جامعه زنگ خطری جدی برای زندگی مردم ایران است. جامعه فقیر که هم اکنون شصت درصد جمعیت را تشکیل می‌دهد نیازمند حمایت‌های اقتصادی هدف‌مند، بهبود سیاست‌های یارانه‌ای، و کنترل قیمت اقلام ضروری است که می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد.
تمرکز بر کاهش شکاف تورمی و ایجاد عدالت در توزیع منابع، کلیدی برای جلوگیری از تعمیق نابرابری‌های اقتصادی است. اما حکومت خامنه‌ای به‌دلیل بحران‌های اقتصادی و به‌دلیل هزینه‌های سنگینی که برای سرکوب و جنگ افروزی در منطقه و هزینه نیروهای نیابتی می‌کند باعث شده است که شرایط جامعه به‌لحاظ معیشت به‌شدت رکود کند.
این روند در ادامه ارتش گرسنگان را هم افزایش خواهد داد و هم خشم آن‌ها را بر می‌انگیزد. چرا که تاب آوری این جامعه هر روز کمتر می‌شود و شعله های عصیان منجر به قیام‌های سنگینی علیه حکومت دزدسالار و ضد مردمی خامنه‌ای خواهد شد. قیام‌هایی که به سرنگونی ختم خواهد شد و حکومت خامنه ای هیچ راه گریزی از آن ندارد.