نقض توافق اتمی و اخطار مکانیسم ماشه توسط کشورهای اروپایی
سنگ بنای همه پنهان کاریهای رژیم در مورد ماهیت برنامه هسته ای اش در مرداد ۱۳۸۱توسط مقاومت ایران در کنفرانس مطبوعاتی در واشنگتن بر ملا شد شاید هنوز زود باشد تا ابعاد این افشاگری و‌آنچه منطقه و بشریت را یک گام کیفی به صلح نزدیک کرد را بتوان توصیف کرد. اما تاکنون بسیاری از روسای جمهور قانونگذاران شخصیت های برجسته بشر دوست حمایت و تحسین خود را از این افشاگری در مناسبت های مختلف اعلام کرده اند و بعد از آن فعالیت‌های هسته‌ای ایران در کانون توجه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گرفت. لذا رژیم که قصد داشت با دستیابی به بمب اتم خود را به یک قدرت منطقه ای برای تشکیل هلال شیعی مورد نظر خود تبدیل کند ، فعالیت اتمی اش تبدیل به طناب داری برای بقای رژیم شد، بطوریکه پس از ۱۶ سال هنوز در اثر این ضربه نتوانسته است به ثبات و تعادل سیاسی برسد و هر روز حلقه این طناب تنگتر میشود
روز چهارشنبه ۱۵ آبان رژیم ایران در تناقض با برجام گام چهارم در کاهش تعهدات خود نسبت به برجام را برداشت و به ۱۰۴۴سانتریفیوژ در «فردو» گاز تزریق کرد. وسطح غنی سازی خود را از ۳.۶۷ درصد که در معاهده برجام به آن متعهد شده بود به ۴.۵ در صد رساند. .مقامات رژیم میگویند این اقدامات را در واکنش به بی عملی اروپا در مقابل تحریم های حداکثری آمریکا انجام میدهند و در اظهارات دیپلماتیک میگویند
هرچند اینستکس اقدامی راهبردی و استراتژیک به شمار می رود، اما کافی نیست. از آنجایی که اروپا نتوانست خواسته های ایران را در مدت مقرر برآورده کند، گام اول تا چهارم کاهش تعهدات هسته ای برداشته شده باز هم گامهای دیگری بر میدارد.
در ۲۱ آبان ۹۸ بنا به گزارش رویترز، فرانسه، آلمان و انگلستان روز دوشنبه گفتند که آنها راه کار مورد بحث، مکانیزم( ماشه) را که در پیمان اتمی ایران سال ۲۰۱۵ درج شده است را که می تواند راه به اعمال مجدد تحریم های سازمان ملل ببرد، مورد بررسی قرار می دهند. آنها دراین بیانیه همچنین به ایران هشدار دادند که اعمال اخیر ایران تلاش های آنها را برای خنثی کردن تنشها در این منطقه مشکل تر کرده است. آنها گفتند که بینهایت درمورد تصمیم ایران برای از سرگیری غنی سازی در مجتمع فردو نگرانند و از ایران خواستند که از تصمیم های خود بازگردد.
آنها همچنین از ایران بعد از آن که یکی از بازرسان آن در ماه اکتبر بازداشت شده بود، خواستار تبعیت کامل از دیدبان اتمی بین المللی نمودند.
همچنین روز ۲۱ آبان وزیر خارجه آلمان پیش از دیدار با دو همتای بریتانیایی و فرانسویش در پاریس، به ایران هشدار داد که اگر به تعهداتش برنگردد. اروپا ممکن است دست به اقداماتی بزند، ازجمله اجرای ساز و کار حل اختلاف و بردن پرونده برجام به شورای امنیت سازمان ملل.که ممکن است برای ایران به قیمت بازگشت تحریم های سازمان ملل تمام شود.
مکانسیم ماشه
پس از انتشار خبر افزایش ذخایر اورانیوم غنی شده در روز دوشنبه، در صورتی که هر یک از طرف های باقی مانده در برجام باور داشته باشند که ایران با این اقدام توافق را نقض کرده، می توانند روندی را آغاز کند که تنها در مدت ۶۵روز به شورای امنیت و بازگشت تحریم ها منتهی می شود.
یک دیپلمات اروپایی در این زمینه به رویترز گفت:«هرچه ایرانیان بیشتر در جهت نقض برجام گام بردارند، توانایی اروپا برای کمک به آنها کمتر می شود». به گفته او این یک چرخه معیوب است و در صورتی که ایرانیان وارد آن شوند، تنها خواهند بود.
کمیته مشترک حل اختلاف که در برجام پیش بینی شده، به هر یک از طرف ها امکان می دهد، در صورتی که طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکرد، موضوع را در این کمیته مطرح کنند. ایران، روسیه، چین، انگلیس، فرانسه، آلمان و اتحادیه اروپا در حال حاضر عضو این کمیته هستند و آمریکا نیز پیش از ترک برجام در آن حضور داشت. این کمیته ۱۵روز فرصت دارد مشکل را حل کند، مگر اینکه طرفین بر سر افزایش زمان به اجماع برسند.
سابقه امر
طبق توافق هسته ای JCPOA ایران متعهد شد که به مدت ۱۵سال سطح غنی سازی اورانیوم را زیر ۳.۶۷ درصد حفظ کند ایران قبل از برجام غنی سازی را در سطح 20 درصد انجام می داد.
طبق همین توافق ایران در مورد ظرفیت غنی سازی، پذیرفت که سایت غنی سازی زیرزمینی فوردو را به مرکز تکنولوژی تبدیل کند و فعالیت ها در سایت نطنز را محدود کند. همچنین شمار سانتریفیوژها را از ۱۹هزار دستگاه به حدود شش هزار دستگاه کاهش دهد .
همچنین ایران متعهد شد که ذخیره اورانیوم غنی شده در محدوده ۳۰۰کیلوگرم و ذخیره آب سنگین در محدوده ۱۳۰تن باقی نگه دارد
در مورد راکتور آب سنگین اراک، قلب راکتور به منظور کاهش تولید پلوتونیوم با سیمان پر شد. تهران متعهد شد که، به مدت ۱۵سال فعالیت های فرآوری و باز فرآوری انجام ندهد و سوخت مصرف شده در راکتور برای همیشه به خارج از کشور انتقال باید.
برجام از ایران می خواهد به پروتکل الحاقی که زمینه دسترسی وسیع بازرسان را فراهم می کند، پاییند باشد و بازرسان بتوانند به طور روزانه به مدت ۱۵سال از فوردو و نطنز بازدید کنند.
