احمد شاملو، پایه‌گذار شعر سپید
دوم مرداد سالروز درگذشت احمد شاملو، خورشید درخشان آسمان ادب ایران، از بزرگترین فرهنگ‌سازان معاصر ایران است. شاملو شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، پژوهشگر، مترجم و فرهنگ‌نویس ایرانی است که تخلص او الف بامداد بود.
تولد وی در ۲۱ آذرماه سال ۱۳۰۴ است و در عمر ۷۵ساله خود، نقشی بسیار جدی و تاثیر‌گذار بر روی شعر فارسی داشت.
شاملو، یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای ادبی ایران است و بدرستی یکی از بزرگان شعر و ادب ایران‌زمین محسوب می‌شود. [احمد شاملو حماسه سرای قهرمانان]
ترجمه آثار شاملو به زبان‌های رایج دنیا
او در ایران قبل و پس از انقلاب ۱۳۵۷ از دبیران کانون نویسندگان ایران بود که آثارش به زبان‌های گوناگون جهان مانند انگلیسی، فرانسوی، اسپانیولی، آلمانی، ژاپنی، روسی، ارمنی، سوئدی، هلندی، فنلاندی، کردی و ترکی ترجمه شده‌اند.
آنچه که شاملو را از دیگر نویسندگان هم عصر خود جدا نمود و به او جایگاه ویژه‌ای بخشید، تلاش‌های وی در راستای ارتقا و به کمال رساندن شعر نو است.
نیما یوشیج در ایران به عنوان پدر شعر نو شناخته می‌شود. عظمت کار نیما نیز در این بود که علی‌رغم همه مخالفت‌ها و تهمت‌ها و زشتی‌هایی که دید، دست از تلاش برای گشودن بن‌بست چند صدساله شعر ایران برنداشت.
او با شجاعتی بی‌نظیر توانست شعر فارسی را که در چنبره مشتی تفکرات کهنه و ارتجاعی گیر کرده بود، روح تازه‌ای ببخشد و برای آن راه باز کند.
آشنایی شاملو با نیما یوشیج
شاملو در سال ۱۳۲۵ با نیما یوشیج پایه‌گذار شعر نو آشنا شد و تحت تأثیر سبک شعر او قرار گرفت، اما بعد از مدتی با ارتقای کار نیما در آفرینش شعر نو، پایه‌گذار شعر سفید گردید.
او پس از آشنائی با شعر و شاعران غربی، به خصوص شاعران فرانسوی، برای اولین بار در شعر «تا شکوفه سرخ یک پیراهن» که در سال ۱۳۲۹ با نام «شعر سفید غفران» منتشر شد، وزن را رها کرد و پیشرو سبک جدیدی در شعر معاصر فارسی گشت و راه را برای روندگان شعر فارسی هموار نمود.
احمد شاملو فعالیت‌های اجتماعی خود را پیش از انقلاب و در دورانی که متفقین در ایران فعال بودند شروع کرد.
دستگیری و زندانی‌شدن شاملو
آن زمان، وی در زادگاه خود در شهرهای شمالی کشور به فعالیت‌های سیاسی روی آورد که به دستگیری او منجر گردید.
احمد شاملو مدتی را در زندان روس‌ها در رشت گذراند و پس از آزادی از زندان، به همراه خانواده‌اش به رضائیه (ارومیه) رفت.
تحصیل در کلاس چهارم دبیرستان را تازه آغاز کرده بود که بار دیگر با به قدرت رسیدن پیشه‌وری و جبهه دموکرات آذربایجان، به همراه پدرش دستگیر شد.
وی دو ساعت جلوی جوخه آتش قرار می‌گیرد تا از مقامات بالا کسب تکلیف کنند. اما پس از مدتی سرانجام آزاد می‌شود و به تهران می‌رود. در سال ۱۳۲۲ بار دیگر شاملو به زندان متفقین افتاد و تحصیل را یکسره رها کرد و در تهران در یک کتاب فروشی مشغول به کار شد.
روح سرگشته و تحول‌خواه او بود که او را به سمت پایه‌گذار شعر نو یعنی نیمایوشیج کشاند.
در همین مسیر تحول‌خواهی و نوآوری بود که چشمه‌های هنری‌اش جوشید و به تکامل شعر نو منجر گردید.
احمد شاملو به غیر از نقش جدی و پایه‌ای که در مسیر ارتقاء سبک شعر فارسی داشت، در دیگر زمینه‌های ادبی نیز آثاری بدیع و بی‌مانندی را به یادگار گذاشته است.
مجموعه «کتاب کوچه»ی شاملو، بزرگترین اثر پژوهشی درباره فرهنگ عامیانه مردم ایران است.
این مجموعه، واژه‌نامه‌ای است از ضرب‌المثل‌ها، تکیه‌کلام‌ها، خرافه‌ها و اصطلاحات زبان مردم کوچه و بازار که چاپ آن در ایران با سانسور و تعلیق همراه بوده است.
درگذشت شاعر بلندآوازه ایران
خورشید درخشان آسمان ادب ایران، احمد شاملو، پس از تحمل سال‌ها فشار ناشی از اختناق و بیماری، در دوم مرداد ۱۳۷۹ درگذشت و در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد. اما همچنان در عاطفه، احساس و نبرد مردم ایران علیه استبداد زنده است.
سنگ مزار او چندین بار بدست عوامل حکومت ولایت فقیه شکسته شده است. [بزرگداشت شاملو امنیت نظام را به خطر می‌اندازد!]
وی در خصوص نقش هنرمندان در جامعه گفته بود؛ «هنرمند همیشه بر قدرت است نه با قدرت!! حالا اگر یکی میخواهد با قدرت باشد، بگذارد برود خودش را با بند تنبان فلان رئيس‌جمهور دار بزند، اصلا اینها برای من مهم نیست، نه زنده بودنش برای من مهم است و نه مردنش».
همچنین، شاملو می‌گوید: «ما باید خواستار جهانی باشیم که در آن، انسان در انسان به چشم بیگانه نظر نکند» این جهان‌بینی شاعر، به همراه جستجوگری، کنجکاوی، مخاطره و تجربه‌پیشگی و دقت شاعرانه‌اش، احمد شاملو را به شخصیتی یگانه تبدیل کرده است.
