مذاکرات برجام در حالی در وین در حال انجام است که از درون آمریکا برخی از سناتور‌ها، نمایندگان کنگره و سنگین‌وزن‌های سیاسی آمریکا، زنگ‌های هشدار را برای بایدن در مورد بازگشت آمریکا به برجام به صدا درآورده‌اند.
هیچ یک از دو کشور آمریکا و حکومت ایران حاضر نشده‌اند تا از اقدامات پیشین خود که منجر به اختلافات در مورد برجام شده، عقب‌نشینی کنند.
حکومت ایران اعلام کرده به هیچ عنوان حاضر نیست از نقض تعهدات برجامی خویش گامی به عقب برداشته و یا آنها را متوقف کند، بلکه روزمره بر آن افزوده و در تازه‌ترین مورد در روز سه‌شنبه ۱۷فروردین به نقل از بهروز کمالوندی؛ سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران از آغاز تست مکانیکی سانتریفیوژهای «آی‌آر ۹» خبر داده و انجام این اعمال را مشروط به لغو کامل تحریم‌ها کرده، امری که برای آمریکای بایدن نیز پذیرفتنی نیست.
از سوی دیگر مواضع متکثر مخالف، از سوی مقامات رسمی مختلف آمریکایی از بالاترین سطوح تا صاحب‌نظران سیاسی در این کشور، پیرامون عدم برگشت آمریکا به برجام اتخاذ شده و می‌شود.
یک سوال
در صحنه به تعادل نرسیده‌ی آمریکا و به عبارت دیگر در چرایی عدم وجود اتفاق‌نظر بر سر بازگشت یا عدم بازگشت به برجام، سوالی خود را بروز می‌دهد.
آیا اولویت سیاست بایدن در دوران ۴ ساله‌ی ریاستش، تمرکز بر وضعیت داخلی آمریکا، در پهنه‌های مختلفی چون پاندمی کرونا که ترامپ را زمین‌گیر کرد، پهنه بهبود اقتصاد داخلی با وجود زمزمه‌های مبنی بر پیشی‌گرفتن رقیب چینی از اقتصاد اول جهان و رقابت نفس‌گیر با چین، پهنه اقتصاد داخلی در دوران پساکرونا که چشم‌انداز روشنی را نمایان نمی‌سازد، خواهد بود یا بایدن تمرکزش را بر خاورمیانه، حکومت ایران و مسئله برجام خواهد گذاشت؟
خروج نیروهای آمریکا از سوریه، افغانستان، عراق و… پیشبرد سیاست کاهش تنش بین حوثی یمنی و عربستان، ما را به این رهنمون می‌سازد که همه این رویدادهای برآیندی را نشان می‌دهند که نشان از سمت‌گیری و تمرکز بایدن بر سیاست داخلی دارد.
اما در این بین بایدن نمی‌تواند بر خطر عاجل بمب‌سازی اتمی ولایت فقیه چشم بپوشد. برای ممانعت از هسته‌ای‌شدن ولایت فقیه، بایدن باید وارد مذاکره با حکومت ایران و در قالب برجام شود آنطور که پیش از این وعده داده است.
اما سیاست خارجی بایدن در رابطه با بازگشت به برجام با وجود مخالفت جمهوری‌خواهان و برخی از سنگین‌وزن‌ها در حزب خودش مانند رابرت منندز، اگر کار به تعارض منافع بکشد، مشکلات فراوانی را در پیشبرد سیاست‌های داخلی بایدن از سوی رقبای جمهوری‌خواه و مخالفان هم حزبی‌اش ایجاد خواهد کرد.
هشدارهای فراحزبی به بایدن
۴۳ سناتور آمریکایی از هر دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات در ۵ فروردین، خواستار خودداری بایدن از بازگشت به برجام شدند و خواهان تلاش وی برای توافقی که فعالیت هسته‌ای، عملیات تحریک‌آمیز در خاورمیانه و برنامه موشکی بالستیک حکومت ایران را در بر بگیرد شدند، توافقی که در عرف کنونی برجام ۲۰۲۱ نامیده می‌شود و حکومت خامنه‌ای تاکنون به صراحت اعلام کرده که به آن تن نخواهد داد.
بوستون گلوب در ۱۲ فروردین این تضاد و تعارض را اینگونه برجسته کرد که «با وجود تعهد بایدن بعید است وی به برجام بپیوندد… درازکردن دست دوستی به سوی رژیم ایران موجب خشم اعضای کلیدی کنگره می‌شود. چندین دمکرات از جمله رئیس دمکرات کمیته روابط خارجی سنا؛ رابرت منندز مخالف بازگشت به توافق هسته‌ای با رژیم ایران هستند.»
در این بین بایدن باید بیندیشد که اولویت را به کدام گزینه می‌دهد و حاضر می‌شود تا بهای آن را پرداخت کند؛ برگشت به برجام که مخالفت تقریبی تمامیت جمهوری‌خواهان و برخی دمکرات‌ها را دارد که این امر کار بایدن در سیاست داخلی با مشکل مواجه میکند یا ادامه سیاست ترامپ و عدم بازگشت به برجام و ادامه فشار حداکثری که در آن صورت نه تنها قدرتمندانی مانند منندز را در کنار خود خواهد داشت بلکه جمهوری‌خواهان نیز رضایتمند از این عمل، حاضر به همکاری با بایدن در سیاست داخلی خواهند شد، امری که خوشایند بایدن بوده و کار را در سیاست داخلی برای او سهل خواهد کرد علاوه بر آنکه فشار حداکثری در نهایت حکومت ایران را به زانو در خواهد آورد.
منطق چه حکم میکند؟
بوستون گلوب در این زمینه با طرح یک سوال اعلام داشته «بایدن به طور منطقی ممکن است از خود بپرسد؛ کدام یک مهمتر است، برنامه داخلی من یا ارتباط با رژیم ایران؟ کدام یک میراث من را شکل می‌دهد؟ پاسخ روشن است. اولویت‌های بایدن و آمریکا در داخل است. احتمال اینکه رژیم ایران تحت فشار حداکثری شرایط آمریکا را بپذیرد را فراموش کنید».
نگرانیها و هشدارها به بایدن در درون آمریکا البته بیشتر از اینهاست. جان هناه معاون دیک چینی؛ معاون بوش، اعلام داشته اگر توافق قدیمی اتمی مجددا برقرار شود خطر بزرگی برای خاور میانه خواهد بود و آن را «به بیراهه‌رفتن» خوانده که به هم‌پیمانان آمریکا در خاورمیانه نشان خواهد داد آمریکا غیرقابل تکیه است و آنان شروع به رابطه با روس‌ها و چینی‌ها خواهند کرد.
هشدار مایک ترنز را نیز باید به هشدارها به بایدن افزود که «تلاش غلط بایدن برای وارد‌شدن دوباره به توافق هسته‌ای ایران در نظر نمی‌گیرد که این توافقنامه معیوب از نظر زمانی محدود است، به موشک‌های بالستیک نمی‌پردازد… و در پرداختن به فعالیت‌های شرورانه علیه متحدان آمریکا شکست خورده است».
سناتور جمهوری‌خواه؛ تام کاتن نیز بایدن را متهم کرد برای بازگشت به برجام به شکل خفت‌باری در مسیر امتیازدادن‌های پیاپی حرکت میکند.
بر این هشدارها باید افزود سخن وندی شرمن مبنی بر اینکه بازگشت به توافق ۲۰۱۵ ممکن نیست.
با این سطح از هشدارها، بعید می‌رسد بایدن بتواند به برجام صرفا ۲۰۱۵ برگردد، آنطور که حکومت ایران می‌خواهد، بلکه چشم‌انداز در حداقل، برجامی است که پاسخ عملی به سایر نگرانیها را نیز شامل شود.
علیرغم تمامی نقض تعهدات برجامی حکومت ایران، اما تروئیکای اروپایی و رفقای چینی و روس خامنه‌ای و دشمنش اسرائیل نیز، بمب هسته‌ای وی را برنمی‌تابند تحریم‌ها پابرجاست و خردکننده‌تر ادامه پیدا میکند و در انتهای این مسیر، چیزی جز آمدن ولایت فقیه با زانوان خونین پای مذاکره جدید را نمی‌توان تصور کرد.
