نقض حقوق بشر شامل افزایش اعدامها و سرکوب سیستماتیک در کانون انتقاد مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل قرار گرفت. مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، در روز چهارشنبه ۲۲اسفند ۱۴۰۳با انتشار گزارشی جامع و هشداردهنده، تصویری نگرانکننده از وضعیت مردم و حقوق پایمال شده آنها در در حکومت مستبد ولایت فقیه ارائه کرد. این گزارش، که بر اساس قطعنامه ۵۵/۱۹شورای حقوق بشر تهیه شده، نقض گسترده و سیستماتیک حقوق مردم در ایران طی سال ۲۰۲۴ را زیر ذرهبین قرار داده و توجه ویژهای به مسائل جنسیتی، اعدامها و تبعیض علیه زنان و اقلیتها دارد.
۹۰۰ اعدام در یک سال، رکوردی سیاه در تاریخ معاصر ایران
اعدام زنان و کودکان، لکهای پاکنشدنی بر کارنامه سیاه حکومت ولایت فقیه است. ساتو که از تابستان گذشته مأموریت خود را آغاز کرده، در نخستین گزارش رسمی خود به شورای حقوق بشر اعلام کرد که در سال ۲۰۲۴دستکم ۹۰۰نفر در ایران اعدام شدهاند. این آمار شامل بالاترین تعداد اعدام زنان در یک دهه اخیر است که زنگ خطری جدی برای جامعه بینالمللی به شمار میرود. او با ابراز نگرانی عمیق از این روند رو به رشد، خواستار توقف فوری اعدامها بهویژه برای کودکان مجرم و لغو کامل این مجازات غیرانسانی شد. ساتو تأکید کرد: «اعدام نهتنها نقض حق حیات است، بلکه در مواردی چون جرایم کودکان، نقض تعهدات بینالمللی ایران محسوب میشود».
تبعیض ساختاری علیه زنان، قانونی که نابرابری را نهادینه میکند
سرکوب اقلیتها، چهره دیگر نقض حقوق انسانی در حکومت ولایت فقیه حاکم بر ایران است. گزارش ساتو به تبعیض نهادینهشده علیه زنان در قوانین ایران، از جمله در حوزه ازدواج، طلاق، ارث و دسترسی به عدالت، بهعنوان یکی از چالشهای اصلی حقوق بشری اشاره کرده است. او همچنین سرکوب مداوم اقلیتهای قومی و مذهبی را محکوم کرد و آن را بخشی از سیاستهای تبعیضآمیز حکومت ولایت فقیه دانست. این گزارشگر ویژه با لحنی قاطع اعلام کرد که این تبعیضها نهتنها نقض معاهدات بینالمللی است، بلکه ثبات اجتماعی و عدالت را در ایران به خطر انداخته است.
در همین زمینه
نگرانی مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل از افزایش اعدام در ایران
ستایش از شجاعت زنان ایرانی، مقاومتی الهامبخش در برابر ظلم
مای ساتو در بخش دیگری از گزارش خود، به مقاومت زنان ایرانی در برابر قانون سرکوبگرانه «حجاب و عفاف» ادای احترام کرد. او کنشگری شجاعانه زنان در دفاع از حقوق انسانیشان را ستود و آن را نمادی از امید در دل سرکوب دانست. ساتو نوشت: «زنان ایران با ایستادگی خود نشان دادهاند که مبارزه برای برابری و آزادی حتی در سختترین شرایط ممکن است.» این بخش از گزارش، توجه جهانی را به نقش کلیدی زنان در تحولات حقوق بشری ایران جلب کرده است.
درخواست سفر به ایران رد شد، سانسور و پنهانکاری ادامه دارد
همکاری فعالان حقوق بشر، نوری در تاریکی علیه استبداد و سرکوب است. مای ساتو بار دیگر درخواست خود برای سفر به ایران و انجام بررسیهای میدانی را مطرح کرد، اما این درخواست مانند گذشته از سوی حکومت ولایت فقیه رد شد. او با انتقاد از سانسور شدید و عدم شفافیت نهادهای حکومتی، از تلاشهای بیوقفه فعالان حقوق بشر و سازمانهای غیردولتی برای گردآوری اطلاعات معتبر قدردانی کرد. ساتو تأکید کرد: «در نبود دسترسی مستقیم، صدای مردم ایران از طریق این تلاشها به گوش جهان میرسد».
گام بعدی، بحث در شورای حقوق بشر، جهان در انتظار واکنش به بحران ایران
گزارشگر ویژه سازمان ملل هفته آینده در نشست سالانه شورای حقوق بشر در ژنو درباره یافتههای خود بحث خواهد کرد. این نشست فرصتی برای جامعه بینالمللی است تا فشار بر حکومت ولایت فقیه را برای توقف نقض حقوق بشر افزایش دهد. ساتو در پایان گزارش خود هشدار داد: «سکوت در برابر این بحران، به معنای همدستی با سرکوب است».
