آمارهای تازه‌ی استانداری تهران از جابه‌جایی خانواده‌ها در پایتخت پرده برداشته است. شمار دانش‌آموز شهر تهران ۷ هزار نفر کاهش یافته است. هم‌زمان، شهرستان‌های استان ۱۷ هزار نفر دانش‌آموز بیشتر دارند. استاندار تهران علت را شرایط اقتصادی دانسته است. این اظهار، فشار معیشتی بر ساکنان پایتخت را رسماً تأیید می‌کند.
اعتراف رسمی به فشار اقتصادی
محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، روز شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵ در مراسم افتتاح طرح‌های آموزشی اسلامشهر سخن گفت. به گفته او، استان تهران امسال یک میلیون و ۸۱۷ هزار دانش‌آموز دارد. توزیع این جمعیت میان شهر و شهرستان‌ها نسبت به سال گذشته تغییر کرده است.
استاندار افزود شمار دانش‌آموزان شهر تهران ۷ هزار نفر کم شده است. در شهرستان‌های استان، این رقم ۱۷ هزار نفر افزایش یافته است. او علت را انتقال شماری از دانش‌آموزان تهرانی به شهرستان‌ها بابت شرایط اقتصادی عنوان کرد. بازگشت تعدادی از اتباع را نیز عامل دیگر دانست.
افزایش ۱۷ هزار نفری بیش از دو برابر کاهش ۷ هزار نفری است. بنابراین همه‌ی رشد شهرستان‌ها را نمی‌توان به جابه‌جایی از شهر تهران نسبت داد. کاهش ۷ هزار نفری حدود ۰.۴ درصد از کل ۱ میلیون و ۸۱۷ هزار نفر است. افزایش ۱۷ هزار نفری نیز حدود ۰.۹ درصد است. با این حال، پذیرش رسمی نقش اقتصاد در این جابجایی، در تحلیل آمار جایگاه محوری دارد. اهمیت این اظهار در آن است که علت را مقامی رسمی بیان کرده است.
بیشتر بخوانید
عدالت، عدالت، مرده در این ولایت
کوچ خانواده‌ها و جمعیت دانش‌آموزی شهرستان‌ها
تهران سال‌ها مقصد مهاجرت از شهرهای دیگر بود. اکنون هزینه‌ی اجاره‌ی مسکن، تحصیل و مخارج روزمره، ماندن را برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار کرده است. کاهش ۷ هزار نفری فقط یک آمار آموزشی نیست. این عدد روایتگر کوچ خانواده‌هایی است که توان ادامه زندگی در پایتخت را ندارند. جابجایی خانواده معمولاً به تغییر مدرسه‌ی فرزندان نیز می‌انجامد.
استاندار از شهریار، بهارستان، قدس و قرچک به‌عنوان شهرستان‌های پرجمعیتی یاد کرد که کمبود جدی فضای آموزشی داشتند. در قرچک پیشتر سالانه یک مدرسه ساخته می‌شد.
فشار اقتصادی تنها به جابه‌جایی محدود نمی‌شود. گزارش‌های شهریور ۱۴۰۵ از حدود ۹۹۲ هزار کودک بازمانده از تحصیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ حکایت دارند. فقر، کار کودک و دسترسی نداشتن به مدرسه از دلایل اعلام‌شده بود.
وزارت آموزش‌وپرورش نیز پیشتر ۱۴۰ هزار و ۵۶۲ کودک بازمانده از تحصیل را در دوره ابتدایی شناسایی کرده است. این ارقام، پیوند معیشت و دسترسی کودکان به آموزش را برجسته می‌کنند.
هر دانش‌آموزی که پایتخت را ترک می‌کند، به تصمیمی اقتصادی در یک خانواده اشاره دارد. آمار استانداری این تصمیم‌ها را کمی کرده است. با این حال، انگیزه تک‌تک خانواده‌ها را نشان نمی‌دهد. ارقام بازماندگی از تحصیل مربوط به سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ است.
کمبود کلاس و مدرسه؛ ارزیابی عملکرد
استاندار تهران گفت استان ۶۰ هزار کلاس درس دارد. با این حال، نیاز اصلی را ۹ هزار کلاس و ۶۳۸ مدرسه برشمرد. به گفته استاندار، سرانه‌ی آموزشی از ۵.۲۸ در ابتدای دولت به ۵.۸۷ رسیده است. این عدد از میانگین کشور بالاتر است. استان تهران پیشتر در رتبه ۲۸ این شاخص بود و اکنون ۹ پله ارتقا می‌یابد. روزانه ۴ کلاس و ۴۷۰ مترمربع فضا اضافه می‌شود و نزدیک به ۷ میلیارد تومان هزینه دارد. منابع آن دولتی، شهرداری‌ها و خیرین است. این ارقام از نظر آماری، پیشرفتی قابل‌توجه در شاخص‌های آموزشی استان به شمار می‌آیند.
اگر آهنگ فعلی ثابت بماند، جبران ۹ هزار کلاس حدود ۲۲۵۰ روز، یعنی بیش از ۶ سال، زمان می‌برد. این محاسبه رشد تقاضا را در نظر نمی‌گیرد؛ حال آنکه شهرستان‌ها ۱۷ هزار دانش‌آموز تازه پذیرفته‌اند. تعهد شهرداری تهران برای ساخت ۸۰ مدرسه نیز هنوز محقق نشده است.
فقر و نداری ابعاد مختلفی و نمودهای متغیری دارد اما کوچ خانوار به خاطر هزینه‌های دانش‌آموز خانواده تجسد جدیدی از تورم و گرانی افسارگسیخته‌ای است که نتیجه سوء مدیریت و بی‌کفایتی حاکمیت ملایان است. در حالی که بر اساس قانون اساسی ملایان، آموزش تا پایان سطح متوسطه باید برای همه رایگان باشد، اما کوچ ۷ هزار دانش‌آموز و خانواده آنها نشان می‌هد که تناقض بزرگی در این بین وجود دارد. حاکمیت ملایان به جای سرمایه‌گذاری برای تحصیل رایگان، خانوارها را به سوی مدارس پولی سوق می‌دهد و هزینه‌ای که باید برای آموزش صرف شود هزینه جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای ملایان می‌شود.
منابع:
۱. تغییر آمار دانش‌آموزان تهران به‌دلیل جابه‌جایی خانواده‌ها زیر فشار اقتصادی، ایران‌وایر، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۲. استاندار: شمار دانش‌آموزان در شهر تهران ۷ هزار نفر کاهش و در شهرستان‌های استان ۱۷ هزار نفر افزایش یافته؛ موضوعی که علت آن شرایط اقتصادی و بازگشت تعدادی از اتباع است، انتخاب، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۳. کاهش ۷ هزار نفری دانش آموزان شهر تهران به دلیل شرایط اقتصادی، آخرین خبر، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۴. کاهش ۷ هزار دانش‌آموز در تهران به دلیل شرایط اقتصادی، رویداد۲۴، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
۵. ترک تحصیل ۷ هزار دانش‌آموز تهرانی، شیعه نیوز، ۲۷ مهر ۱۴۰۵
