کاهش سهمیه آرد؛ نگرانی نانوایان و مردم از تولید و عرضه نان
کاهش سهمیه آرد در روزهای اخیر شماری از نانوایی‌ها را با محدودیت تازه‌ای روبه‌رو کرده است. بر پایه اظهارات نانوایان، تا ۷ مهر ۱۴۰۵ میزان این کسری در واحدهای مختلف یکسان نبوده است. در برخی موارد چندین کیسه از سهمیه دوره‌ای کسر شده و نگرانی درباره تولید و عرضه نان بالا رفته است.
دامنه‌ی کاهش سهمیه آرد در واحدهای نانوایی
نانوایان می‌گویند این کسری در همه واحدها به یک اندازه رخ نداده است. برخی نانوایی‌ها چندین کیسه آرد از سهمیه دوره‌ای خود را از دست داده‌اند. گروهی دیگر هنوز تغییر محسوسی گزارش نکرده‌اند. همین تفاوت، ارزیابی دقیق وضعیت را برای خود صنف نانوایان دشوار کرده است. در گزارش‌های منتشرشده، آمار یکپارچه‌ای از شمار واحدهای آسیب‌دیده به چشم نمی‌خورد. این وضعیت باعث شده نانوایان در یک صنف، تجربه‌های متفاوتی از یک رویه واحد گزارش کنند.
در بخشی از گزارش‌ها، فعالان این حوزه از افت بسیار بیشتری خبر می‌دهند. به گفته آنان، در مواردی بین ۱۵ تا ۲۰ کیسه آرد از سهمیه نانوایی‌ها کاسته شده است. برای واحدی که با سهمیه‌ای مشخص کار می‌کند، چنین رقمی بخش مهمی از ظرفیت پخت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کاهش سهمیه آرد در این سطح، مستقیم به حجم نان روزانه گره می‌خورد. این ارقام از سوی فعالان صنف نانوایان مطرح شده اما حکومت از اعلام رسمی آن از ترس اعتراضات اجتماعی خودداری می‌کند.
نکته نگران‌کننده‌تر، نامشخص بودن ادامه این روند است. برخی نانوایان تأکید می‌کنند هنوز نمی‌دانند کاهش سهمیه آرد تا چه میزان و تا چه زمانی ادامه می‌یابد. نبود این اطلاعات، برنامه‌ریزی برای نیروی کار، ساعت پخت و هزینه‌ها را دشوار می‌سازد. کسی که نمی‌داند سهمیه دوره بعد چقدر خواهد بود، نمی‌تواند با اطمینان ساعت کار و تعداد کارگران را تعیین کند.
اثر کسری آرد بر ساعت پخت و تولید
وقتی کاهش سهمیه آرد به حجم پخت می‌رسد، نانوایی ناچار است تولید روزانه را کوچک‌تر کند. در سمنان از نانوایی‌های دارای آرد محدود خواسته شده ساعت و نوبت پخت را متناسب با سهمیه تنظیم کنند. این رویکرد می‌تواند بازه‌ی عرضه نان را کوتاه‌تر کند. مشتریانی که در ساعت‌های پایانی مراجعه می‌کنند، بیش از بقیه در معرض نرسیدن به نان قرار دارند. چنین تنظیمی، هرچند از تعطیلی کامل جلوگیری می‌کند، دسترسی مردم را محدودتر می‌سازد.
بیشتر بخوانید
هدف اعلام‌شده از این تنظیم، جلوگیری از تعطیلی واحدها بوده است. همین توضیح نشان می‌دهد خطر تعطیلی برای برخی نانوایی‌ها جدی تلقی می‌شود. تعطیلی حتی چند واحد در یک محله، بار مراجعه را روی نانوایی‌های اطراف می‌اندازد. نتیجه‌ی محتمل، صف‌های طولانی‌تر و انتظار بیشتر برای شهروندانی است که نان روزانه‌شان را از همان محل تهیه می‌کنند. محله‌هایی که تنها یک یا دو نانوایی دارند، در برابر این وضعیت آسیب‌پذیرتر هستند.
در استان گلستان نیز مسئولان از حذف سهمیه نانوایی‌های فاقد سوخت جایگزین در شرایط بحرانی خبر داده‌اند. طبق این اظهارات، آرد چنین واحدهایی به نانوایی‌های مجهز به سوخت دیگر اختصاص می‌یابد. این نمونه نشان می‌دهد کاهش سهمیه آرد می‌تواند از چند مسیر رخ دهد. نانوایانی که هنوز تجهیزات لازم را تهیه نکرده‌اند، با فشار بیشتری روبه‌رو می‌شوند. این موضوع در ۴ مهر ۱۴۰۵ از سوی معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری گلستان مطرح شد.
فشار مالی و ابهام در برنامه‌ریزی نانوایان
کاهش سهمیه آرد، حجم پخت و فروش نانوایی را محدود می‌کند، اما هزینه‌های ثابت کم نمی‌شود. دستمزد کارگران، انرژی و هزینه‌های جاری همچنان باید پرداخت شود. نرخ مصوب نان یارانه‌ای در تهران نیز از ابتدای تیرماه تغییری نکرده است. بنابراین افت پخت با نرخ بالاتر جبران نمی‌شود و فشار اصلی بر درآمد نانوایی می‌افتد. برای نانوایانی که سود اندکی دارند، حتی چند کیسه کسری می‌تواند تعادل مالی را برهم بزند.
از ۲ مهر ۱۴۰۵ استاندارد تازه‌ای برای میزان سبوس‌گیری آرد نان‌های اصلی کشور لازم‌الاجرا شده است. کارخانه‌های آردسازی موظف‌اند تولید و کیسه‌گیری را مطابق درصدهای جدید انجام دهند. هنوز روشن نیست این تغییر بر بازده پخت و سهمیه نانوایی‌ها چه اثری خواهد داشت. این ابهام، در کنار کاهش سهمیه آرد، بر عدم قطعیت پیش روی نانوایان می‌افزاید. نانوایان باید هم‌زمان با کسری آرد، با مشخصات تازه آرد نیز کنار بیایند.
در سطح کلان نیز موضوع قیمت گندم، آرد و نان همچنان در دست بررسی است. شورای قیمت‌گذاری از ۷ مهر ۱۴۰۵ جلسات تعیین قیمت گندم سال آینده را آغاز می‌کند. تا روشن شدن این تصمیم‌ها، نانوایان با هزینه‌های مبهم و نگران‌کننده روبه‌رو هستند. این روند نشان می‌دهد بخش مهمی از معادله‌ی هزینه و درآمد نانوایی هنوز نهایی نشده است.
نگرانی شهروندان از عرضه نان در روزهای آینده
گزارش‌های کاهش سهمیه آرد در واحدهای مشخص، فاصله‌ی موضع کلی و آمار و ارقام اعلامی از سوی حکومت و تجربه میدانی را نشان می‌دهد. مردم معمولاً کمبود را در محله‌ی خود لمس می‌کنند، نه در آمار حکومتی. تجربه‌ی روزانه خانوارها از نان، مبنای اصلی قضاوت آنان درباره‌ی وضعیت بازار است.
برای شهروندان، ابهام در زنجیره‌ی تأمین هنگام کاهش سهمیه آرد، نگرانی از رسیدن نان را بیشتر می‌کند. کیفیت آرد و میزان سهمیه، دو موضوعی است که مستقیم بر کیفیت و حجم نان تأثیر می‌گذارد.
در برخی شهرها، حکومت ملایان کاهش سهمیه آرد را با بهانه «برخورد با تخلف» به کار می‌برد. در سمنان اعلام شده در صورت تکرار تخلف پس از اطلاع‌رسانی، کاهش سهمیه در کنار اقدام قانونی اعمال می‌شود. برای شهروندی که در صف می‌ایستد، علت کسری اهمیتی ندارد. آنچه او تجربه می‌کند، نان کمتر یا انتظار طولانی‌تر است. این وضعیت برای محله‌هایی که نانوایی جایگزین ندارند، جدی‌تر است. صف طولانی، زمان و هزینه‌ی رفت‌وآمد را برای مردم افزایش می‌دهد.
منابع
- ۱. سهمیه آرد نانوایی‌های فاقد سوخت جایگزین در شرایط بحران حذف می‌شود. خبرگزاری مهر ۴ مهر ۱۴۰۵
- ۲. نظارت بر نان باید از نانوایی فراتر برود و به کارخانه‌های آرد برسد. خبرگزاری مهر ۷ مهر ۱۴۰۵
- ۳. ضرورت تشدید نظارت بر نانوایی‌های سمنان؛ برخورد جدی با تخلفات. خبرگزاری مهر ۲ مهر ۱۴۰۵
- ۴. با تخلفات نانوایی‌ها در عرضه نان و آرد بدون اغماض برخورد می‌شود. خبرگزاری دانشجو ۴ مهر ۱۴۰۵
- ۵. نان امروز سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵. لواش، بربری، سنگک و تافتون چند است؟ تغییر تازه در آرد نان چه اثری دارد؟ نبض قیمت. ۷ مهر ۱۴۰۵
- ۶. قیمت جدید نان امروز سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ یک تصمیم تازه درباره گندم می‌تواند مسیر قیمت نان تغییر دهد. نبض قیمت ۷ مهر ۱۴۰۵
- ۷. مصرف نان این روزها برای بعضی خانواده‌ها تغییر کرده. کاهش عرضه مقصر است یا تغییر الگوی خرید خانوارها در شهرها. نبض قیمت. ۵ مهر ۱۴۰۵
