عدم شارژ اعتبار ۱.۳ میلیون تومانی کالابرگ؛ شوک خلف وعده بر معیشت دهک‌های پایین
کالابرگ در روزهای اخیر دوباره به یکی از مهم‌ترین موضوعات معیشتی خانوارهای کم‌درآمد تبدیل شده است. قرار بود اعتبار این طرح از ۱۵ مهر ۱۴۰۵ افزایش پیدا کند. رقم ۱.۳ میلیون تومان برای هر نفر، یکی از ارقام مطرح‌شده در هفته‌های گذشته بود. بااین‌حال، آخرین گزارش‌ها نشان می‌دهد اجرای افزایش برای همه مشمولان یکسان نبوده است.
در ۱۵ مهر ۱۴۰۵، اعتبار کالابرگ برای بخشی از خانوارها شارژ شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد حدود ۱۱ میلیون نفر از خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی، اعتبار کالابرگ را دریافت کرده‌اند.
اما افزایشی شامل تمام خانوارهای کم‌درآمد یا همه پنج دهک نخست نشده است. یعنی سرنوشت افزایش اعتبار برای جمعیت حدود ۴۲ میلیون نفری پنج دهک نخست، همچنان بلاتکلیف مانده است.
کالابرگ ۱.۳ میلیون تومانی؛ وعده‌ای که تغییر کرد
در هفته‌های گذشته، افزایش ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ مطرح شده بود. بر این اساس، اعتبار پایه یک میلیون تومانی قرار بود به ۱.۳ میلیون تومان برسد.
در روزهای نزدیک به اجرای طرح، اما رقم ۵۰ درصدی نیز مطرح شد. بر اساس این سناریو، اعتبار پایه یک میلیون تومانی به ۱.۵ میلیون تومان می‌رسید. اما این رقم برای تعداد کمی از خانوارها عملی شد. یعنی بخش بسیار کوچکی از خانوارهای هدف افزایش را دریافت کرده‌اند، اما افزایش ۴۲ میلیون نفر که درباره آن‌ها وعده داده شده بود، اجرایی نشده است.
شارژ یک میلیون تومانی برای بخشی از مشمولان
توام با عملی‌شدن مراحل وعده داده شده، اعتبار خانواده‌‌های که شامل افزایش نشده، بر اساس ۱ میلیون تومان محاسبه گردیده است.
گزارش‌ها حاکی است خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی آن‌ها ۰، ۱ و ۲ بود، در ۱۵ مهر اعتبار یک میلیون تومانی دریافت کردند. گزارش‌ها نشان می‌دهد میان زمان شارژ و میزان اعتبار، تفاوت‌هایی میان گروه‌های مختلف وجود داشته است.
بیشتر بخوانید
۴۰ درصد بیکاران تحصیل‌کرده‌اند؛ مدرک گرفتند، اما شغل نگرفتند
این تفاوت برای خانوارهایی که انتظار افزایش داشتند، اهمیت زیادی دارد. آن‌ها بر اساس وعده‌های مطرح‌شده، افزایش اعتبار را بخشی از برنامه مالی خود در مهرماه تلقی کرده بودند. تأخیر یا محدودشدن افزایش، در چنین شرایطی می‌تواند قدرت خرید پیش‌بینی‌شده خانوار را کاهش دهد.
فاصله میان وعده و قدرت خرید واقعی
اعتبار کالابرگ برای خرید گروه مشخصی از کالاهای اساسی قابل استفاده است. بنابراین، ارزش واقعی آن مستقیماً به قیمت همین کالاها وابسته است. چنانچه هزینه اقلام غذایی تندتر از اعتبارات حمایتی اضافه شود، اضافه‌شدن اسمی اعتبار به معنی حفظ توان خرید خانوارها نیست.
گزارش‌ها در یک مهر ۱۴۰۵، هزینه یک سبد کامل از کالاهای مشمول را برای یک خانوار چهار نفره بیش از ۵.۶ میلیون تومان برآورد کرده بود.
بر این اساس، اعتبار ۱.۳ میلیون تومانی برای خانوار چهار نفره به ۵.۲ میلیون تومان می‌رسید. حتی در این حالت، رقم اعتبار با برآورد هزینه سبد کامل فاصله داشت. بنابراین، تأخیر در افزایش اعتبار می‌تواند شکاف میان هزینه کالاهای اساسی و توان خرید خانوار را بیشتر کند.
فشار بیشتر بر دهک‌های پایین
دهک‌های پایین درآمدی بخش بیشتری از درآمد خود را صرف خوراک می‌کنند. به همین دلیل، افزایش قیمت مواد غذایی برای این خانوارها اثر شدیدتری دارد. کاهش قدرت خرید مواد غذایی می‌تواند به کاهش مقدار یا کیفیت خرید منجر شود.
کالابرگ در این میان قرار است بخشی از هزینه خرید کالاهای اساسی را پوشش دهد. بنابراین، هر میزان کاهش ارزش واقعی اعتبار، اثر آن را بر بودجه خانوار محدود می‌کند. وقتی افزایش اعتبار نیز برای بخشی از جامعه با تأخیر مواجه شود، فاصله میان هزینه خوراک و منابع قابل استفاده بیشتر می‌شود.
برای یک خانوار چهار نفره، تفاوت میان اعتبار یک میلیون تومانی و ۱.۳ میلیون تومانی، ماهانه ۱.۲ میلیون تومان است. اگر رقم به ۱.۵ میلیون تومان برسد، تفاوت با اعتبار پایه برای چنین خانواری دو میلیون تومان خواهد بود.
اعتباری که نقدی نیست
کالابرگ با یارانه نقدی تفاوت دارد. اعتبار آن برای خرید کالاهای مشخص استفاده می‌شود و خانوار نمی‌تواند مبلغ آن را مانند پول نقد برای هر هزینه‌ای مصرف کند. بنابراین، ارزش آن برای خانوار به میزان پوشش هزینه کالاهای مشمول وابسته است.
در گزارش‌ها، اقلام شامل حبوبات، قند و شکر، لبنیات، برنج، روغن، ماکارونی، گوشت، مرغ، ماهی و بعضی کالاهای دیگر اعلام شده‌اند. خانوار باید همین اعتبار را در چارچوب تعیین‌شده برای خرید کالاهای مورد نیاز مصرف کند.
از این منظر، افزایش قیمت مواد غذایی می‌تواند سریع‌تر از افزایش اعتبار، قدرت خرید واقعی کالابرگ را کاهش دهد. فاصله میان رقم اسمی اعتبار و هزینه واقعی سبد خوراکی، برای خانوارهای کم‌درآمد اهمیت مستقیم دارد.
در ۱۶ مهر ۱۴۰۵، وضعیت کالابرگ بنابراین ترکیبی از چند واقعیت متفاوت است. افزایش به ۱.۵ میلیون تومان برای حدود ۱۱ میلیون نفر اجرا شده است. برای بخشی دیگر، اعتبار یک میلیون تومانی همچنان مبناست. افزایش مورد انتظار برای سایر دهک‌های پایین نیز هنوز به شکل کامل و یکسان اجرا نشده است. این تفاوت در پرداخت، هم‌زمان با افزایش هزینه‌های خوراک، وضعیت منابع قابل استفاده خانوارهای کم‌درآمد را تحت تأثیر قرار داده است.
منابع
- «افزایش ۵۰ درصدی کالابرگ کلیک خورد؛ شارژ ۱.۵ میلیونی کالابرگ برای ۱۱ میلیون نفر»، تسنیم، ۱۵ مهر ۱۴۰۵.
- «کالابرگ مهر ۱۴۰۵ برای این خانوارها واریز شد / افزایش مبلغ کالابرگ منتفی است؟»، اقتصادآنلاین، ۱۵ مهر ۱۴۰۵.
- «اعتبار کالابرگ افزایش نیافت»، مملکت آنلاین، ۱۵ مهر ۱۴۰۵.
- «کالابرگ مهرماه ۱۴۰۵؛ زمان شارژ، مبلغ اعتبار، کدهای ملی و آخرین جزئیات واریز کالابرگ»، ۸ مهر ۱۴۰۵.
- «کالابرگ ۱.۳ میلیونی چقدر قدرت خرید دارد؟»، صفحه سیاست، ۱ مهر ۱۴۰۵.
- «۴ روز تا ۱۵ مهر؛ رقم نهایی افزایش کالابرگ هنوز مشخص نیست»، تسنیم، ۱۱ مهر ۱۴۰۵
