فروپاشی پایههای قدرت دیکتاتوری
رژیم ایران پس از سرکوب خونین قیام دیماه ۱۴۰۴ و آغاز جنگ ۴۰ روزه همواره تلاش کرده است که اهرمهای قدرت جدیدی در استراتژی بقای خود بازتعریف کند. تنگه هرمز و تجمعات شبانه مزدوران حکومتی در شهرها، اهرمهای جایگزین مجتبی خامنهای مابهازای شکست نیروهای نیابتی و قیامهای توفنده مردمی بود.
اکنون با گذشت نزدیک به ۶ ماه از آغاز بهکارگیری این دو اهرم بقا، به نظر میرسد هر دوی این دو اهرم نهتنها ناکارآمد بلکه به ضد خود تبدیل شدهاند.
روزنامه وال استریت ژورنال به تاریخ ۵ سپتامبر ۲۰۲۶، خود نوشت:
موازنه قدرت در تنگه هرمز به ضرر تهران تغییر کرد. زمان دیگر به نفع رژیم ایران نیست. اصرار واشنگتن بر محاصره دریایی و اختلال در صادرات نفت، دکترین فرسایشی رژیم ایران را با چالش جدی مواجه کرده است. با فشردن گلوگاه تنگه هرمز، هم ایالات متحده و هم ایران انتظار داشتند که از رقیب خود بیشتر دوام بیاورند، چرا که هر دو طرف بر این باور بودند که زمان به نفع آنها پیش خواهد رفت. اما اکنون، به نظر میرسد که روند اوضاع در حال چرخش علیه تهران است.»
اما تنها این روزنامه آمریکایی نیست که چنین دیدگاهی نسبت به تحولات منطقه دارد. روزنامه حکومتی آرمان امروز از باند اصلاح طلبان نوشت:
«شش ماه از آغاز جنگ و تجاوز علیه ایران گذشته و تنگه هرمز نیز تاکنون حدود پنج ماه مسدود مانده است؛ اهرمی که تاکنون آمریکا را به مصالحه مطلوبِ ایران وادار نکرده است.
هرچند اقتصاد بینالملل و آمریکا در اشکالی و سطوحی در این چند ماه متاثر از تحولات تنگه هرمز بوده است؛ اما ظاهرا این تکانه اقتصادی فعلا از نظر آمریکا در حدی نیست که آن را مجبور به توافق و کوتاه آمدن کند.»
این روزنامه سپس نتیجهگیری کرد:
«اما این وضعیت اگر به شکلی متوقف نشود، میرود که ایران را درگیر یک جنگ فرسایشی کند که امنیت و ثبات اجتماعی آن را نشانه گرفته است و فعلا چشمانداز دیپلماتیک روشنی برای پایان این جنگ وجود ندارد.»
تنگه هرمز و چالش استراتژی بقا
روزنامه اعتماد نزدیک به دولت نیز مینویسد: «چنین فرآیندی بهگونه اجتنابناپذیر نشانههایی از «فرسایش قدرت تاکتیکی ایران» را به وجود آورده که در طولانیمدت منجر به کاهش قدرت تحرک و اثربخشی منطقهای ایران میشود.
عبور از چنین چالشهایی کاری نسبتا دشوار برای ایران بوده و میتواند اقتصاد سیاسی ایران را با چالشهای بیشتری در آینده روبهرو سازد.»
بیشتر بخوانید
عملیات طرد اقتصادی آمریکا علیه رژیم ایران به کجا منتهی می شود؟
این روزنامه ادامه میدهد:
«آنچه را که آمریکا در قالب فرسایش اقتصادی و کاهش تابآوری اقتصادی ایران در دستور کار قرار داده، میتواند چالشهای امنیتی جدیدی را برای کشور ایجاد کند.»
شکست استراتژی بقای مجتبی خامنهای عیانتر از آن است که حتی از چشم حسن روحانی رئیسجمهور پیشین رژیم پنهان بماند.
حسن روحانی، روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، در دیدار با جمعی از استانداران دوران خود با تأکید بر اینکه تنگه هرمز باید تنگه امنیت ما باشد، اظهار داشت: «تنگه هرمز باید تنگه پررونق باشد. تنگه بیکشتی به چه درد میخورد؟ ما که نمیخواهیم تجارت جهانی را بیرونق کنیم.
از مجموعه این اظهارنظرهای رسانهای و سیاسی میتوان فهم کرد که باوجود تهدیدات تو خالی سپاه پاسداران همانطور که مجتبی خامنهای در جبهه داخلی به دلیل شکست سیاستهای ضدمردمیاش با یک جامعه خشمگین و آماده انفجار مواجه است، در صحنه خارجی هم قافیه را باخته است.
پر واضح است که سپاه پاسداران و مجتبی خامنهای تلاش خواهند کرد که بر روی این شکست استراتژیک خاک بپاشند و با دود و دم و آتشبازی آن را نادیده بگیرند. اما شکستهای اینچنینی کشندهتر از آن هستند که بتوان آن را پنهان کرد. تحولات روزهای آینده چشمانداز روشنتری از این شکست به دست خواهد داد.
منابع:
وال استریت ژورنال – ۵ سپتامبر ۲۰۲۶
آرمان امروز – ۱۴ شهریور ۱۴۰۵. جنگ فرسایشی در کمین
روزنامه اعتماد امروز – ۱۴ شهریور ۱۴۰۵. ضرورت مدیریت بحران در عصر آشوب منطقهای
خبرآنلاین – ۱۲ شهریور ۱۴۰۵. روحانی: از رئیسجمهور تا مردم کسی نمیخواهند این صدا و سیما را ببینند
