نقش علی لاریجانی درسرکوب اعتراضات ۱۴۰۴
استراتژیست سرکوب و برچسبزنی امنیتی؛ علی لاریجانی با اسم اصلی علی اردشیر لاریجانی متولد ۱۳ خرداد ۱۳۳۶ از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران بود. وی همچنین در ادواری در قالب سیاستمدار برای ملایان انجام وظیفه کرده بود. وی همگام مرگ در سال ۱۴۰۴ دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین مشاور علی خامنهای و سپس مجتبی خامنهای و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی بود.
علی لاریجانی از خرداد ۱۳۸۷ تا خرداد ۱۳۹۹ نماینده قم و پنجمین رئیس مجلس ملایان بود علی لاریجانی خود را متعلق به جناح اصولگرایان حکومتی میدانست، با این حال عضو حزب مشخصی نبود. اما بیشتر تحلیلگران بر این باروند وی نقطه تلاقی و وحدت دو جناح حکومت بود.
علی لاریجانی متولد خانواده لاریجانی در نجف، عراق و دانشآموخته کارشناسی علوم کامپیوتر از دانشگاه شریف و کارشناسی ارشد و دکتری فلسفه از دانشگاه تهران بود. علی لاریجانی از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۱ رئیس واحد مرکزی خبر تلویزیون ملایان بود و از ۱۳۶۱ به عضویت سپاه پاسداران درآمد. لاریجانی از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۲ معاون امور مجلس وزیر کار و امور اجتماعی و در سال ۱۳۶۲ نیز برای مدتی معاون حقوقی و امور مجلس وزیر پست، تلگراف و تلفن بود. لاریجانی از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸ معاونت حقوقی و امور مجلس وزارت سپاه پاسداران را برعهده داشت و از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۱ بهعنوان جانشین رئیس ستاد مشترک سپاه پاسداران فعالیت میکرد.
سایر سوابق علی لاریجانی
علی لاریجانی در دولت پنجم، از ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۲ وزیر فرهنگ و ارشاد ملایان بود و برای مدت بیش از یک دهه، در فاصله سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳ رئیس سازمان صدا و سیما ملایان بود. علی لاریجانی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی فعالیت میکرد و پس از اختلاف با احمدینژاد از این منصب کنار گذاشته شد. لاریجانی از ۱۲ خرداد ۱۳۸۷ در دوره هشتم ریاست و نمایندگی قم در مجلس را بر عهده داشت، در انتخابات سال ۱۳۹۸ مجلس نامزد نشد. وی در سال ۱۴۰۴ بار دیگر دبیر شورای عالی امنیت ملی شد؛ او در این مقام یکی از مجریان فرمان سرکوب خونین قیام ۱۴۰۴ ایران توصیف شده است.
راهپیمایی گسترده ایرانیان در آمستردام هلند در حمایت تغییرات دموکراتیک
در مهر ۱۴۰۱، دولت کانادا علی لاریجانی را به دلیل نقض جدی حقوق بشر، از جمله علیه زنان ایرانی، تحریم کرد. وزارت خزانهداری آمریکا نیز در دی ۱۴۰۴، لاریجانی را به «هماهنگی سرکوب اعتراضات و صدور دستور استفاده از زور علیه معترضان» متهم و او را تحریم کرد.
علی لاریجانی در حملات ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ ارتش اسرائیل هدف قرار گرفت و کشته شد.
سرتیپ پاسدار علی لاریجانی، به عنوان یکی از مقامات ارشد حکومت ایران، در نقض گسترده حقوق بشر مردم ایران نقش فعال داشته است.
او به ویژه در مقام رئیس سازمان صدا و سیمای ملایان (از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳)، در نقض جدی آزادی بیان، حقوق اجتماعی و حق آزادی مشارکت، نقش مستقیم و مؤثری داشته است. نهاد تحت مدیریت علی لاریجانی، به خصوص از طریق مشارکت در اخذ اعترافات اجباری تلویزیونی بواسطه شکنجه، نقش مهمی در نقض حقوق زندانیان ایفا کرده است.
علی لاریجانی سرکوبگر روشنفکران و مبارزان
لاریجانی، در مقام رئیس وقت سازمان صدا و سیمای ملایان، در سال ۱۳۷۵ در نقض حقوق نویسندگان و روشنفکران مشارکت مستقیم داشته است. صدا و سیما در این سال با همکاری وزارت اطلاعات، و به ویژه سعید امامی، یکی از عاملان اصلی قتلهای زنجیرهای، اقدام به ساخت مستندی با نام «هویت» کرد.
در این مستند، این افراد «خائن، وطن فروش، عوامل بیگانه و فاسد» خوانده شدند. همچنین لزوم برخورد امنیتی و قضایی با آنها مورد توجیه و عادیسازی قرار گرفت. صحنههایی از اعترافات اجباری اخذ شده از عزت الله سحابی و علی اکبر سعیدی سیرجانی نیز نمایش داده شد. نقش مستقیم علی لاریجانی در تولید و پخش این مستند توسط احمد پورنجاتی، معاون وقت سازمان صدا و سیما، تأیید شده است.
به گفته پورنجاتی، مستند هویت حاصل تلاش و همکاری مشترک وزارت اطلاعات و صدا و سیما بود. علی لاریجانی، در مقام رئیس سازمان صدا و سیما، برای ساخت این مستند شخصاً با سعید امامی، از مقامات ارشد وزارت اطلاعات و یکی از عاملان اصلی قتلهای زنجیرهای، دیدار و گفتگو داشته است. به گفته احمد پورنجاتی، پخش مستند هویت از صدا و سیما با موافقت کامل و اصرار شخصی علی لاریجانی صورت گرفته است.
یک اعتراف
پورنجاتی در سال ۱۳۹۴ در این زمینه گفت: «سال ۷۴، من معاون سیما بودم. علی لاریجانی با من تماس گرفت که برنامهای در چند بخش درباره برخی عناصر فرهنگی مسالهدار ضد انقلاب تهیه شده، خوب است که در شبکه یک پخش شود. گفتم: بفرستید ببینم. همان برنامه مشهور «هویت» بود. از رنگ و بوی کار متوجه شدم آشپزخانهاش کجا بوده. البته قاطی پاتی بود. از برخی چهرههای خارجنشین مخالف نظام تا مرحوم مهندس سحابی و دکتر زرینکوب. به لاریجانی گفتم: موافق این کار نیستم. بیش از آنکه یک کار رسانهای باشد، نوعی تبلیغات سیاه و شبهاطلاعاتی و یکطرفه است. از من که ناامید شد، به معاون سیاسی سازمان سپرد که در باکسهای مربوط به آن حوزه پخش کنند. پخش شد.»
علی لاریجانی بعدها در اردیبهشت ۱۴۰۰، در یک برنامه در کلاب هاوس، دخالت خود در تولید مستند «هویت» را منکر شد. او گفته بود که برنامه هویت کار زیردستان او بوده و از آن مطلع نبوده است. این سخنان در حالی است که علی لاریجانی خود پس از پخش مستند هویت، در واکنش به انتقادهای صورت گرفته، از این مستند دفاع کرده بود. او گفته بود: «اولاً بحثی که ما در این مجموعه [مستند هویت] مطرح کردیم، بر اساس توهین و تهدید نیست. ثانیاً بسیاری از شخصیتهای مطرح شده، افراد مذهبی و اندیشمند نیستند، هر چند ممکن است به آن تظاهر کنند. ثالثاً در مورد اینکه میگویند چرا به این افراد مجال صحبت داده نمیشود، باید گفت؛ مگر اینها تاکنون مجال صحبت نداشتند؟ یعنی این حضرات فکر میکنند ما اطلاع نداریم که از کدام سفارتخانه پول میگیرند، که این مطالب را بنویسند.»
همکاری علی لاریجانی و صدا و سیما با ارگانهای امنیتی
سازمان صدا و سیمای ملایان همچنین به شکلی گسترده و وسیع در زمینه اخذ، ضبط و پخش اعترافات اجباری از زندانیان و متهمان در ایران، همکاری داشته است. این اقدام مصداق کامل نقض حقوق اساسی و انسانی آنها محسوب میشود و با نهادهای امنیتی، اطلاعاتی و قضایی صورت گرفته است. علی لاریجانی به عنوان یکی از روسای آن، در برابر این اقدام مسئول است.
در همین زمینه، سازمان صدا و سیما در خرداد ۱۳۷۳ اقدام به پخش اعترافات فردی با نام «علیرضا رحمانی» کرد. در این اعترافات اجباری، او خود را از اعضای سازمان مجاهدین خلق و عامل تیم بمبگذاری حرم امام هشتم شیعیان در مشهد در خرداد ۱۳۷۳ معرفی میکند. در این فیلم، صراحتاً بمبگذاری حرم امام هشتم شیعیان به سازمان مجاهدین خلق نسبت داده شد.
مصطفی تاجزاده، از معاونان اسبق وزارت کشور در ایران در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی، سالها بعد در بهمن ماه ۱۳۹۷ صراحتاً نقش سازمان مجاهدین خلق در بمبگذاری حرم امام هشتم شیعیان را انکار کرد. او نسبت دادن آن به مجاهدین را سناریویی از سوی نظام اعلام کرد. صدا و سیمای ملایان در سال ۱۳۷۵ نیز در قالب مستند هویت، اقدام به پخش اعترافات اجباری عزت الله سحابی و علی اکبر سعیدی سیرجانی میکند. گزارشهای منتشر شده نشان میدهند این افراد در دوران بازداشت و به ویژه با هدف اخذ اعترافات اجباری، مورد آزار و اذیت و شکنجه جسمی و روحی قرار گرفتند. به گفته عزت الله سحابی، او را در دوران بازداشت با شلاق و کابل مورد ضرب و شتم قرار داده و از سقف آویزانش کردهاند.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر علی لاریجانی
عضویت در سپاه پاسداران در سال ۱۳۶۱،
جانشین رئیس ستاد کل سپاه پاسداران از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۱،
وزیر فرهنگ و ارشاد از مرداد ۱۳۷۱ تا بهمن ۱۳۷۲،
رئیس صدا و سیما از بهمن ۱۳۷۲ تا خرداد ۱۳۸۳.
همچنین، او دبیر شورای عالی امنیت ملی از مرداد ۱۳۸۴ تا مهر ۱۳۸۶ بوده است.
از خرداد ۱۳۸۷ تا خرداد ۱۳۹۹، علی لاریجانی نماینده و رئیس مجلس ملایان بوده است.
از خرداد ۱۳۹۹ تا ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ نیز، او مشاور خامنهای، نمیانده وی در شورای عالی امنیت ملی و دبیر آن و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام است.
تفکیک معترضان و ابداع برچسب «تروریستهای شهری»
در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴، علی لاریجانی با اتخاذ رویکردی که تحلیلگران آن را «سرکوب هوشمند» مینامند، تلاش کرد تا با تفکیک مطالبات، راه را برای برخورد خشن باز کند:
اظهارات ۱۹ دی ۱۴۰۴ و شروع کشتار: وی در یک گفتگوی تلویزیونی صراحتاً بین معترضان به وضعیت اقتصادی و کسانی که آنها را «نیمهتروریستهای شهری» نامید، تفکیک قائل شد. او مدعی شد که حملات به مراکز دولتی کار مردم عادی نیست و «با سرشبکههای تروریستهای مسلح برخورد سخت خواهد شد.»
مشروعیتبخشی به خشونت: با استفاده از واژه «تروریست»، لاریجانی عملاً مجوز استفاده از سلاحهای جنگی توسط نیروهای تحت امر محمد پاکپور (فرمانده کل سپاه) را صادر کرد؛ چرا که در دکترین امنیتی او، مقابله با تروریسم محدودیتهای حقوق شهروندی را لغو میکند.
علی لاریجانی در نیمه اول دیماه ۱۴۰۴، به عنوان زبان گویای نظام در برابر فشارهای خارجی ظاهر شد:
در پی تهدید ترامپ مبنی بر مداخله آمریکا در صورت ادامه کشتار معترضان، لاریجانی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) نوشت: «ترامپ از این حرفها زیاد میزند، او را جدی نگیرید.» وی هشدار داد که «دخالت آمریکا در این مسئله داخلی برابر است با بههمریختگی کل منطقه و هدم منافع آمریکا.» او در اقدامی تهدیدآمیز خطاب به مردم آمریکا گفت که «مراقب سربازان خود در منطقه باشند»، که پیامی روشن مبنی بر احتمال استفاده از گروههای نیابتی برای فشار به غرب در جهت تداوم سرکوب داخلی بود.
فرماندهی اتاق جنگ شورای عالی امنیت ملی
به عنوان دبیر شورا، لاریجانی مسئول هماهنگی میان قوه قضاییه (علی صالحی)، نیروهای نظامی (سپاه و فراجا) و نهادهای اطلاعاتی بود.
تصمیمات مربوط به قطع سراسری اینترنت و فیلترینگ گسترده در دی ۱۴۰۴ در دبیرخانه تحت نظر او اتخاذ شده است.
او در دیدارهای دیماه خود با مقامات امنیتی، بر لزوم «رسیدگی قاطع و سریع» به پرونده لیدرهای اعتراضات تاکید کرد که مستقیماً منجر به صدور کیفرخواستهای «محاربه» توسط دادستانی تهران گشت.
به عنوان رئیس دبیرخانه شورا، مسئولیت تمامی عملیاتهای منجر به جرح و قتل معترضان در شهرهایی چون ملکشاهی و زاهدان بر عهده اوست.
او با متهم کردن اسرائیل و آمریکا به هدایت اعتراضات، تلاش کرد تا هزینههای حقوق بشری سرکوب را به «دفاع از تمامیت ارضی» تغییر نام دهد.
