به گزارش خبرگزاریهای بینالمللی، پس از آغاز روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه رژیم ایران از سوی اروپا، فضای تنشآلود تازهای در روابط دیپلماتیک شکل گرفته است.
روز پنجشنبه ۶ شهریور ۱۴۰۴، بریتانیا، فرانسه و آلمان با ارسال نامهای رسمی به شورای امنیت، روند ۳۰ روزه موسوم به «مکانیسم ماشه» یا «اسنپبک» را آغاز کردند. این اقدام در واکنش به نقضهای مکرر رژیم ایران نسبت به توافق هستهای ۲۰۱۵ صورت گرفت و میتواند به بازگشت همه تحریمهای لغوشده در چارچوب برجام منجر شود.
تنها ساعاتی پس از این تصمیم، عباس عراقچی، وزیر خارجه رژیم ایران، در موضعگیری رسمی گفت: «ایران آماده از سرگیری مذاکرات عادلانه و متوازن است، مشروط بر اینکه طرفهای غربی حسن نیت نشان دهند و از اقدامات تحریکآمیز پرهیز کنند». او در نامهای خطاب به کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تأکید کرد که تهران آماده گفتوگو است اما در برابر اقدامات خصمانه سکوت نخواهد کرد.
در همین حال، خانم کالاس روز جمعه ۷ شهریور در گفتوگو با خبرنگاران تصریح کرد که «۳۰ روز پیش رو فرصتی حیاتی برای یافتن راهحل دیپلماتیک است». وی تأکید کرد که اتحادیه اروپا در پی تسهیل مذاکرات است، اما تهران باید با ارائه تعهدات مشخص، اعتماد از دسترفته را احیا کند.
تماس عراقچی و شرط گذاری برای مذاکره
او همچنین در تماس تلفنی با عراقچی اقدام سه کشور اروپایی را توضیح داده و یادآور شد که هدف اصلی، یافتن راهی برای مهار بحران و جلوگیری از تشدید تنشهاست. با این حال، وزیر خارجه رژیم ایران این اقدام را «تحریکآمیز و ناموجه» خوانده و تهدید به اتخاذ «اقدام مقتضی» کرد.
گزارشها نشان میدهد که اروپاییها طی ماههای اخیر تلاش زیادی برای جلوگیری از فعال شدن این مکانیسم داشتهاند و حتی چندین دور مذاکره با تهران برگزار کردند، اما نتیجهای به دست نیامد. آخرین نشست در روز چهارم شهریور در ژنو نیز به دلیل عدم ارائه تضمینهای عملی از سوی ایران بینتیجه ماند.
اکنون جهان در آستانه یک مقطع حساس ۳۰ روزه قرار دارد؛ دورهای که میتواند مسیر آینده پرونده هستهای ایران را تعیین کند. اگر تهران به خواست جامعه جهانی برای شفافیت و تعهد پاسخ ندهد، بازگشت کامل تحریمهای سازمان ملل اجتنابناپذیر خواهد بود، امری که بحران سیاسی و اقتصادی موجود در ایران را به مراتب عمیقتر خواهد کرد.
درهمین زمینه
مکانیسم ماشه علیه رژیم ایران فعال شد!
بحران هستهای و بنبست دیپلماسی تهران
آغاز روند «مکانیسم ماشه» از سوی سه کشور اروپایی نقطه عطفی در مناقشه هستهای رژیم ایران است. این سازوکار که در برجام بهعنوان ابزار بازگشت خودکار تحریمها پیشبینی شده بود، اکنون پس از ماهها مذاکره بینتیجه فعال شده و عملاً تهران را در برابر جدیترین چالش دیپلماتیک سالهای اخیر قرار داده است.
موضعگیری عباس عراقچی مبنی بر آمادگی برای «مذاکرات عادلانه» بیش از آنکه نشانه انعطاف باشد، نوعی تلاش برای خرید زمان محسوب میشود. شرطگذاری ایران بر پایه «حسن نیت طرف مقابل» در حالی بیان میشود که اروپاییها صراحتاً این رژیم را به نقض عمدی تعهدات هستهای متهم کردهاند. این تناقض نشان میدهد که تهران همچنان بر سیاست دوگانه تأکید دارد: از یکسو ابراز تمایل به مذاکره و از سوی دیگر تداوم اقدامات تحریکآمیز در عرصه هستهای.
از منظر اروپا، آغاز روند ماشه نه یک تصمیم شتابزده، بلکه حاصل ماهها ناکامی در جلب همکاری تهران است. نشستهای متعدد در ژنو و دیگر پایتختها، بهرغم تلاشهای فراوان، هیچ تضمین عملی از سوی ایران در پی نداشت. در چنین شرایطی، سه کشور اروپایی ناچار شدند از ابزار حقوقی موجود در توافق استفاده کنند تا از فروپاشی کامل برجام جلوگیری کنند.
برای رژیم غرق بحران حاکم بر ایران، این سناریو به معنای ورود به یک بحران اقتصادی فراگیر خواهد بود. عبور نرخ دلار از مرز صد هزار تومان تنها نشانهای از همین وضعیت شکننده است. با فعال شدن کامل مکانیسم ماشه، ایران نهتنها با انزوای سیاسی شدیدتری روبهرو میشود، بلکه عملاً در حوزه اقتصادی نیز با فشار بیسابقهای مواجه خواهد شد؛ فشاری که میتواند بستر اعتراضات اجتماعی را گسترش دهد.
در نهایت، آنچه امروز مشاهده میکنیم، محصول سالها سیاست مماشات غرب با رژیم ایران است. اکنون که فرصتها یکی پس از دیگری از دست میرود، اروپا ناچار شده دست به اقدام قاطعتری بزند.
