صنعت MDF به مرز سقوط رسید؛ کارگاهها تعطیل و کارگران بیکار شدند
صنعت MDF در ایران این روزها یکی از بحرانیترین دورههای فعالیت خود را پشت سر میگذارد. کمبود شدید چوب، جهش هزینه تولید و قطعی مکرر برق و گاز، بسیاری از کارگاهها و کارخانههای این صنعت را به تعطیلی کشانده است. نتیجه این وضعیت برای هزاران کارگر شاغل در این حوزه چیزی جز بیکاری نبوده است. کارشناسان میگویند بدون رفع مشکل تأمین مواد اولیه و انرژی پایدار، این صنعت با خطر فروپاشی کامل روبهرو خواهد شد.
کمبود چوب؛ ریشه اصلی بحران صنعت MDF
مهمترین عامل بحران در صنعت MDF و سایر صنایع چوبی کشور، کمبود شدید ماده اولیه است. سالانه ۶ میلیون تن از نیاز چوب صنایع تأمین نمیشود؛ رقمی که نیمی از کل نیاز کشور را تشکیل میدهد. این کسری، تولید صنایع چوبی را عملاً به نصف کاهش داده است.
بیشتر بخوانید
۲۰۰ کانتینر محصولات کشاورزی و ترهبار برگشت خورد؛ کشاورزان تاوان سیاستهای حاکمیت را میپردازند
بر همین اساس، اکنون ۶۰ درصد از ظرفیت صنایع چوبی کشور به دلیل نبود چوب کافی فعالیتی ندارد. سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور برای جبران این کمبود، طرحی ۵ ساله برای توسعه زراعت چوب در دست اجرا دارد؛ طرحی که ثمرات آن در کوتاهمدت قابل مشاهده نخواهد بود.
این کمبود ماده اولیه، اثر مستقیمی بر قیمت محصولات نهایی نیز گذاشته است. قیمتها در صنایع ساختمان، کاغذ، بستهبندی، لوازم آشپزخانه و کابینت افزایش یافته و قیمت مبلمان در یک سال گذشته ۲ برابر شده است. این روند، بخش بزرگی از تولیدکنندگان MDF را با کاهش تقاضا نیز مواجه کرده است.
جهش هزینه تولید و تعطیلی کارگاهها
افزایش هزینه تأمین چوب، تنها بخشی از فشار وارده بر صنعت MDF است. محدودیت سهمیههای ارزی واردکنندگان و بلاتکلیفی فعالان این حوزه، شرایط بازار را در ماههای اخیر دشوارتر کرده است. بسیاری از تولیدکنندگان دیگر توان تأمین سرمایه در گردش برای خرید مواد اولیه را ندارند.
در چنین شرایطی، بخش بزرگی از کارگاههای وابسته به صنعت MDF، از جمله نجاریها و کارگاههای کابینتسازی، با رکود و توقف فعالیت روبهرو شدهاند. مصرفکنندگان نهایی نیز با گرانی شدید محصولات چوبی دستبهگریباناند. این چرخه معیوب، تقاضا برای محصولات MDF را باز هم کاهش داده است.
نتیجه نهایی این روند، توقف فعالیت واحدهای کوچک و متوسط تولیدی است که توان مالی کمتری برای تحمل نوسانات بازار دارند. برخلاف واحدهای بزرگ که میتوانند بخشی از زیان را جذب کنند، کارگاههای کوچکتر عملاً با تعطیلی کامل روبهرو شدهاند.
قطعی انرژی، رکود اقتصادی و بیکاری کارگران صنعتی
بحران انرژی، عامل دیگری است که فشار مضاعفی بر صنعت MDF و سایر صنایع کشور وارد کرده است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رژیم هشدار داده که تداوم الگوی فعلی مصرف انرژی، کارخانهها را به سمت تعطیلی میبرد. به گفته او، افزایش قطعی برق و گاز صنایع، هزینه تولید را بالا برده و مشاغل با ریزش شدید روبهرو میشوند.
این هشدار در حالی مطرح شده که آمارهای رسمی از افت گسترده اشتغال صنعتی کشور خبر میدهند. تنها در بهار ۱۴۰۵ نزدیک به ۶۳۰ هزار شغل صنعتی از بین رفته است. در همان بازه، حدود یک میلیون نفر از بازار کار رسمی خارج شدهاند؛ کاهشی که به گفته کارشناسان، نه بهدلیل ایجاد شغل، بلکه ناشی از ناامیدی کارگران از یافتن کار بوده است.
این روند در سطح استانها نیز مشهود است. در هرمزگان، موج گسترده اخراج کارگران به بیکاری حدود ۲۰ هزار نفر انجامیده است. گزارشهای اخیر مرکز آمار نیز نشان میدهد بخش صنعت در بهار امسال ۲.۵ درصد کوچک شده و بخش ساختمان با افت ۶.۴ درصدی روبهرو بوده است.
هشدارهای رسمی و آینده نامعلوم صنعت MDF
مجموع این عوامل، تصویری نگرانکننده از وضعیت صنعت MDF و صنایع وابسته به آن ترسیم میکند. کمبود مواد اولیه، افزایش هزینه انرژی و رکود اقتصادی همزمان، دستبهدست هم دادهاند تا کارگاهها یکی پس از دیگری فعالیت خود را متوقف کنند. برای کارگران این صنعت، نتیجه مستقیم این وضعیت چیزی جز از دست دادن شغل نبوده است.
مقامهای دولتی در اظهارنظرهای اخیر خود بر ادعای لزوم اصلاح رفتار مصرف انرژی و حمایت از واحدهای تولیدی تأکید کردهاند. با این حال، فعالان صنعت چوب معتقدند بدون تغییر اساسی در سیاستهای تأمین ماده اولیه و مدیریت انرژی، این هشدارها بهتنهایی نمیتواند مانع تعمیق بحران شود.
در نبود راهحل ساختاری، صنعت MDF همچنان در آستانه سقوط باقی مانده است. کارگاههای تعطیلشده و کارگران بیکار این روزها، نشانهای از عمق بحرانی هستند. بحرانی در صنعت که به موازات بحرانهای اجتماعی و سیاسی و اقتصادی بر اثر بیکفایتی و سوء مدیریت ملایان شکل گرفته است.
منابع
- ۱. «چوب نیست / ۶۰ درصد صنایع فعالیتشان متوقف شد» روزنامه شرق ۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۲. «رکود چندلایه در اقتصاد ایران؛ بهار ۱۴۰۵ با نفت منفی و اقتصاد غیرنفتی کمرمق!» آوش ۱ مهر ۱۴۰۵
- ۳. «وزیر کار: تداوم الگوی فعلی مصرف انرژی کارخانهها را تعطیلی میکشاند» خبرگزاری مهر ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۴. «اعتراف رسانههای حکومتی به از بین رفتن ۶۳۰ هزار شغل صنعتی و خروج یک میلیون نفر از بازار کار» شورای ملی مقاومت ایران ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ (نقل از گزارشهای ایلنا مورخ ۱۱ مرداد، ۱۸ مرداد و ۶ شهریور ۱۴۰۵)
