افزایش نرخ سوم بنزین زندگی مردم را سختتر میکند
افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان، فشار تازهای بر اقتصاد خانوار وارد میکند. این تصمیم میتواند هزینه حملونقل، کالاها و خدمات را افزایش دهد. کسبوکارهای وابسته به خودرو نیز از این تغییر قیمت تاثیر خواهند پذیرفت.
سخنگوی دولت پزشکیان شامگاه یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد سهمیههای اول و دوم تغییری نمیکنند. بر اساس این تصمیم، ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان عرضه خواهد شد. همچنین ۵۰ لیتر دیگر با نرخ ۳۰۰۰ تومان در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد.
این تغییر در شرایطی اجرا میشود که شکاف تولید و مصرف سوخت همچنان قابلتوجه است. افزایش نرخ سوم میتواند هزینههای مستقیم و غیرمستقیم خانوارها را بیشتر کند.
تغییر نرخ سوم با بهانه مدیریت مصرف بنزین
کرامت ویسکرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، جزئیات این تصمیم را تشریح کرد. وی گفت هدف اصلی، کاهش استفاده از کارت اضطراری جایگاهها و مدیریت مصرف است. به گفته وی، سهمیه نرخ اول و دوم خودروها همچنان ثابت خواهد ماند. سهمیه نخست ۶۰ لیتر با قیمت ۱۵۰۰ تومان است. سهمیه دوم نیز ۵۰ لیتر با قیمت ۳۰۰۰ تومان تعیین شده است.
افزایش نرخ سوم بنزین مستقیماً هزینه سوخت مصرفی خارج از سهمیه را افزایش میدهد. این افزایش برای افرادی اهمیت بیشتری دارد که به خودرو وابستگی بیشتری دارند.
کارگران، رانندگان، فروشندگان و صاحبان مشاغل سیار، از جمله گروههای آسیبپذیر هستند. بسیاری از این افراد برای کسب درآمد روزانه به خودرو یا موتورسیکلت وابستهاند. بنابراین، افزایش هزینه سوخت میتواند بخشی از درآمد آنها را کاهش دهد.
از سوی دیگر، افزایش هزینه حملونقل میتواند به سایر هزینههای خانوار منتقل شود. جابهجایی کالا، خدمات و نیروی کار به مصرف سوخت وابسته است. به همین دلیل، اثر این تغییر قیمت تنها به قبض سوخت خانوار محدود نمیشود.
ادعای مصرف بنزین در برابر افزایش هزینهها
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی به تجربه اجرای طرح سهنرخی اشاره کرد. میانگین مصرف روزانه بنزین از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا ۲۲ آذر، ۱۳۱ میلیون لیتر بود. پس از اجرای طرح سهنرخی، میانگین مصرف تا پایان اسفند به حدود ۱۲۴ میلیون لیتر رسید. ویسکرمی بر اساس همین روند، کاهش مصرف را پس از اصلاح نرخ سوم پیشبینی کرد.
بر اساس این برآورد، حداقل ۳ میلیون لیتر از مصرف روزانه کاهش خواهد یافت. با مصرف روزانه حدود ۱۳۲ میلیون لیتر، این کاهش معادل حدود ۲.۳ درصد است. با این حال، کاهش مصرف سوخت الزاماً به معنای کاهش فشار اقتصادی بر مردم نیست.
بیشتر بخوانید
پوشش درختی، درختچه ای، بوته ای و مرتعی استان سیستان و بلوچستان
یکی از مهمترین دلایل مطرحشده برای اصلاح نرخ سوم، شکاف میان تولید و مصرف است. در پنج ماه نخست امسال، میانگین تولید روزانه ۱۲۲ میلیون لیتر اعلام شد. در همین دوره، مصرف روزانه به ۱۳۲ میلیون لیتر رسید. بنابراین، میان تولید و مصرف روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر فاصله وجود داشته است.
این شکاف در شهریور بنا بر ادعای حکومت تشدید شده است. در نیمه نخست شهریور، میانگین توزیع روزانه به ۱۴۵ میلیون لیتر رسید. تولید نیز در همین دوره حدود ۱۳۵ میلیون لیتر گزارش شد.
دولت هدف اصلی از این تصمیم را مدیریت مصرف و کاهش وابستگی به کارت اضطراری عنوان کرده است. سخنگوی دولت گفته منابع حاصل از افزایش نرخ سوم بنزین، صرف برنامههای معیشتی خواهد شد.
با این حال، جزئیات نحوهی هزینهکرد این منابع در بخش معیشت هنوز روشن نیست. همچنین دولت ادعا کرده با افزایش نرخ کالابرگ، بخشی از فشار قیمتی را جبران کند؛ اما تعهد قطعی در اینباره اعلام نشده است.
تنها ۱۵ درصد مردم مشمول نرخ سوم هستند؟
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی اعلام کرده است سهمیههای اول و دوم پاسخگوی نیاز ۸۵ درصد مردم است. بر اساس این آمار، حدود ۱۵ درصد افراد به کارت جایگاهها نیاز دارند. وی تاکید کرده است محدودیتی برای استفاده این گروه از کارت آزاد جایگاهها ایجاد نخواهد شد. با این حال، افزایش نرخ برای همین گروه میتواند هزینه مصرف سوخت را به شکل محسوسی بالا ببرد.
مسئله اصلی، میزان وابستگی این گروه به خودرو و میزان مصرف آنهاست. اگر این افراد برای کار و درآمد به خودرو وابسته باشند، افزایش هزینه سوخت اثر بیشتری خواهد داشت.
کارشناسان نسبت به اثر زنجیرهای این افزایش هشدار دادهاند. طبق تحلیلهای منتشرشده، افزایش قیمت بنزین ابتدا هزینهی حملونقل بار را بالا میبرد؛ سپس قیمت کالاهای فروشگاهی و هزینهی تولید کارخانهها افزایش مییابد.
در انتهای این زنجیره، رانندگان تاکسی و پیک موتوری نیز کرایهی خود را بالا میبرند؛ روندی که در نهایت هزینهی زندگی روزمرهی همهی شهروندان را سنگینتر میکند.
ضعف حملونقل عمومی در بیشتر شهرهای ایران، امکان جایگزینی را نیز محدود کرده است. وبسایت دیجیاتو نیز بر اساس تجربهی افزایشهای قبلی نوشته «بهزودی این تفاوت نرخ در قیمت سایر کالاها نیز اعمال خواهد شد»
منابع
- ۱. نرخ سوم بنزین ۱۰ هزار تومان شد فرارو ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۲. قیمت بنزین از ۱۷ شهریور؛ نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی در آزمون ۳ میلیون لیتری خبرگزاری دانشجو (SNN) ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۳. نرخ سوم بنزین از ۱۷ شهریور به ۱۰ هزار تومان افزایش مییابد دیجیاتو ۱۵ شهریور ۱۴۰۵
- ۴. سایه بنزین نرخ سوم بر معیشت ۴. ۸ میلیون مسافرکش خصوصی؛ وزارت کار کجای این معادله ایستاده است؟ رکنا ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
- ۵. افزایش قیمت بنزین از فردا ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ تأیید شد؟ تعادل ۱۵ شهریور ۱۴۰۵
- ۶. رکنا ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ با بنزین ۱۰ هزار تومانی، مصرف فقط ۲. ۳ درصد کاهش مییابد؟!
- ۷. صدای بورس ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ شوک بنزینی به بورس؛ کدام صنایع برنده و بازندهاند؟
