بحران آلودگی هوا و ناکارآمدی حکومت ایران
در روزهای گذشته، شاخص کیفیت آلودگی هوا در شهرهایی نظیر تهران، اهواز، و اصفهان از ۳۰۰ فراتر رفته است. در برخی استانها مانند البرز، قم، و سیستانوبلوچستان، این شاخص به ۵۰۰ یا وضعیت بسیار خطرناک رسید.
سالهاست که شهرهای صنعتی از این معضل رنج میبرند، اما هیچ اقدام مؤثری برای رفع این معضل صورت نگرفته است.
در شرایطی که تنفس جامعه به شمارش افتاده، کارگزاران حکومتی ترجیح دادهاند آلودگی هوا را بر مردم تحمیل کنند، به جای آنکه چارهای بیندیشند.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای استان تهران در ۱۶ تیر ۱۴۰۴ در مصاحبه تلویزیونی گفت: «مردم به گرد و غبار عادت کنند!»
علاوه بر مدیریت بیتدبیر، عوامل انسانی نیز در شکلگیری بحران موثرند. سوزاندن سوختهای فسیلی، حملونقل، فعالیتهای صنعتی، و سوزاندن زباله از این جملهاند.
عوامل طبیعی مانند خشکسالی، آتشسوزیها و گرد و غبار نیز دست به دست هم دادهاند. اینها هوای پاک را برای شهروندان به آرزویی دستنیافتنی تبدیل کردهاند.
سازمان بهداشت جهانی آلودگی هوا را یکی از مهمترین عوامل تهدیدکننده سلامت جهانی میداند. این مسئله نیاز به توجه و اقدام فوری دارد تا از آثار منفی آن جلوگیری شود و سلامت انسانها و محیطزیست حفظ گردد.
یکی از اصلیترین عوامل آلودگی ، بهویژه در شهرهای صنعتی مانند تهران، اراک، اصفهان، مشهد و تبریز، نزدیکی کارخانهها و شهرکهای صنعتی به شهرهاست.
در نزدیکی شهرهای بزرگ، تعداد کارخانهها بیشتر از سایر مناطق ایران است. به همین دلیل، کارخانههای صنعتی از عوامل اصلی آلودگی در شهرها محسوب میشوند.
در همه زمینههای مقابله با آلودگی هوا، هزینهکرد برابر با صفر
تأثیرات آلودگی هوا ناشی از فعالیتهای صنعتی شامل افزایش بیماریهای تنفسی، مشکلات قلبی، کاهش کیفیت زندگی، تغییرات اقلیمی و آسیب به محیطزیست است.
سوختهای فسیلی نیز از عوامل اصلی آلودگی هوا بهویژه در شهرهای پرجمعیت هستند. سوزاندن سوختهای فسیلی همچون زغالسنگ، نفت، گازوئیل و بنزین برای تولید انرژی یا حملونقل، اثرات جدی بر آلودگی هوا دارد.
معمولاً در فصلهای سرد سال به دلیل شرایط جوی، این مشکل بیشتر بروز میکند.
آلودگی هوا ناشی از این فعالیتها شامل انتشار گازهایی همچون دیاکسید گوگرد، دیاکسید نیتروژن، منواکسیدکربن، ذرات معلق مانند PM2.5 و PM10 و هیدروکربنهای آروماتیک ناسالم مثل بنزن است. این گازها و ذرات آلاینده، به سلامت انسانها و محیطزیست آسیب میرسانند.
یکی دیگر از عوامل موثر در ایجاد آلودگی هوا، فعالیت و تردد خودروهای فرسوده در کشور است. طبق گزارشهای رسمی، حدود ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار خودروی فرسوده در حال فعالیت هستند.
معاینه فنی صوری و تولید خودروهای غیراستاندارد توسط خودروسازان داخلی، عدالت زیستمحیطی را خدشهدار کرده است. این عوامل باعث شده تا تنفس شهرها به شمارش بیفتد.
کماثر بودن اقداماتی مانند طرح ترافیک و تعطیلی مراکز آموزشی و ادارات نیز نتوانسته این معضل کهنه را درمان کند. مسئولان وقت، برگزاری جلسات بیثمر را به اقدامات جدی ترجیح دادند.
این موضوع باعث شده است که اکثر شهرهای ایران در زمینه شاخص بالای آلودگی رکوردزنی کنند.
اثرات آلودگی هوا بر سلامت بشر، نه تنها کیفیت زندگی را کاهش میدهد، بلکه هزینههای سلامت جامعه را نیز افزایش میدهد.
در همین زمینه
آلودگی هوا و حکمرانی آلوده!
بیکفایتی ملایان در مدیریت آلودگی هوا: جنایت خاموش
آلودگی هوا از یک سو باعث افزایش مرگ و میر و از سوی دیگر سبب افزایش بیماری میشود. بر اساس گزارش بانک جهانی، بیماریهای ناشی از آلودگی هوا سالانه مبالغ هنگفتی به اقتصاد ایران خسارت وارد میکند.
با رشد روزافزون ترافیک شهری و انواع آلودگیها، بشر در معرض خطر قرار گرفته است. اثرات آن در سلامت جسمانی، روانی و ضررهای اقتصادی مشهود است. مهمترین آثار سمی مربوط به آلودگی هوا بر دستگاه تنفس، قلب و عروق، چشمها، پوست، اعصاب و روان، خونسازی، سیستم ایمنی و تولید مثل ظاهر میشود.
رئیس ستاد هماهنگی مقابله با گرد و غبار اعلام کرده است که منشأ ریزگردها برونمرزی بوده است. البته کانالهای داخلی نیز در این زمینه بیتأثیر نبودهاند.
در نیمه دوم سال، معمولاً شرایط جوی مانند بادهای صعودی و افقی، پدیده گردوخاک را ایجاد میکنند. این پدیده، شاخص هوای استانها را در وضعیت ناسالم و خطرناک قرار میدهد.
تالاب خشکشده صالحیه در اطراف تهران نیز منشأ آلودگی پایتخت و استان البرز است. قم و اصفهان نیز از این کانون رنج میبرند.
ملایان معتقدند منابع مالی کشور برای مقابله با این حجم از کانونهای گرد و خاک کافی نیست. آنها نیاز به حمایت نهادهای بینالمللی را مطرح میکنند.
اما حقیقت این است که آلودگی هوا نه یک سبک زندگی، بلکه بزرگترین تهدید برای سلامت مردم است. بیکفایتی و عدم سرمایهگذاری مناسب از سوی ملایان، دلیل اصلی این بحران است.
حکومت ایران در زمینه آلودگی هوا و مقابله با آن، هیچ هزینه و سرمایهگذاری مؤثری انجام نمیدهد. این بیتوجهی به هشدار کارشناسان و عادیسازی موضوع، جنایتی خاموش محسوب میشود که سالانه جان هزاران ایرانی را میگیرد.
