وضعیت صنعت پوشاک؛ جایی که صد نفر نان میخوردند و حالا چرخها خاموشاند
صنعت پوشاک ایران در آستانه زمستان با تصویری ناآشنا روبهروست. واحدی که تا چندی پیش بیش از ۱۰۰ نفر در آن کار میکردند، اکنون بیشتر دستگاههایش خاموشاند. چرخهای صنعتی میلیاردی سر جای خود ماندهاند، اما سفارش و کاری در کار نیست. نیروها یکی پس از دیگری تعدیل میشوند. وقتی کارخانهها کوچک میشوند، چه کسی پاسخگوی معیشت خانوادههای وابسته به این مشاغل است؟
از صد شغل تا خطوط خالی
دبیر اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک میگوید تولید، نسبت به سال گذشته، حدود ۳۰ درصد افت کرده است. به گفته او، این افت میتواند به همان نسبت بر اشتغال صنعت پوشاک اثر بگذارد. افزایش نرخ ارز، کاهش نقدینگی برای خرید مواد اولیه و شرایط پس از آغاز جنگ، از جمله علتهای این افت عنوان شدهاند. ماده اولیه ویسکوز به دلایل زیستمحیطی کاملاً وارداتی است؛ بنابراین نرخ ارز مستقیم بر هزینه تولید اثر میگذارد.
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران از رکود سنگین بازار پوشاک در فصل سرد سال خبر میدهد. از نگاه او، ابتدا تقاضا و سفارشها کاهش مییابد و سپس نوبت تولید میرسد. مشکل رفتهرفته در کل زنجیره گسترش پیدا میکند. واحدهای صنفی و فعالان زنجیره توزیع هم در تأمین نقدینگی از محل فروش مشکل دارند. حتی برندهای شناختهشده نیز برای فروش، تخفیفهای قابلتوجهی در نظر گرفتهاند.
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران میگوید آمارها از افزایش تورم تولیدکننده و هزینه تمامشده در صنعت پوشاک خبر میدهند. قیمت مواد اولیه نیز نسبت به سال گذشته بالاتر رفته است. او تولید امسال را با مشکلات تأمین مواد اولیه، نقدینگی و هزینههای انرژی روبهرو میداند. شاخص مدیران خرید (شامخ) در ماههای گذشته روند نزولی خود را حفظ کرده است. شاخصهای موجودی محصول و انتظار فعالان از بهبود بازار نیز تغییر محسوسی نشان نمیدهند.
قدرت خرید، تورم و رکود بازار
به گفته دبیر انجمن نساجی، رکود بازار صنعت پوشاک بیش از هر چیز از کاهش قدرت خرید ناشی میشود. او میگوید پوشاک از اولویت خرید خانوار خارج شده است. سعید جلالی قدیری نیز میگوید بخش قابلتوجهی از درآمد خانوارها صرف نیازهای ضروری میشود. پوشاک در مقایسه با مسکن، غذا، دارو و حملونقل در اولویتهای بعدی قرار میگیرد. تولیدکنندگان به دلیل کمبود مشتری نمیتوانند قیمتها را متناسب با هزینهها بالا ببرند.
جلالی قدیری از شکاف دستمزد و تورم نیز سخن میگوید. به گفته او، دستمزدها ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافتهاند، اما تورم حدود ۱۰۰ درصد است. در نتیجه، خرید لباسهای زمستانی از سبد مصرفی بسیاری از خانوارها کنار رفته است. سرانه مصرف پوشاک نیز طبق ارزیابیهای کارشناسی به کمتر از ۱۰۰ دلار رسیده است. رقابت شمار زیاد تولیدکنندگان و فروشندگان نیز مانع افزایش بیشتر قیمتها شده است.
بیشتر بخوانید
در شرایط عادی، کارخانهها در این روزها برای افزایش تولید پیش از نوروز آماده میشوند. اما برخی تولیدکنندگان صنعت پوشاک از تعطیلی تدریجی خطوط تولید خبر میدهند. کاهش نقدینگی تولیدکنندگان، توان تهیه مواد اولیه را کم کرده است. ماشینآلات و خطوط، با وجود ارزش بالا، بدون سفارش عملاً به سرمایه راکد تبدیل میشوند. به روایت فعالان، تعدیل نیرو به اتفاقی روزمره تبدیل شده است.
حمایت دولت از صنعت پوشاک؛ چه گزارش شده؟
پرسش اصلی این است که دولت چه اقدام حمایتی انجام داده است. در منابع بررسیشده، گزارشی از بسته حمایتی مشخص و اجراشده برای واحدهای پوشاک دیده نشد. اظهارات فعالان بر افزایش هزینهها، نرخ ارز و کمبود نقدینگی تمرکز دارد. آمار رسمی درباره میزان تعدیل نیرو در این بخش در این گزارشها نیامده است.
از منظر عملکرد اقتصادی، فعالان صنعت پوشاک به شکاف تورم و قدرت خرید اشاره میکنند. جلالی قدیری با استناد به برآورد بانک مرکزی میگوید تورم کالاها در سال گذشته ۹۷ درصد بوده است. به گفته او، قدرت خرید مردم در همان مدت تنها ۳۰ درصد افزایش یافته است. افزایش نرخ ارز نیز به تعبیر او هزینه تولید و مواد اولیه وارداتی را بالا برده است.
درباره معیشت کارگران تعدیلشده، سازوکار مشخصی در این منابع گزارش نشده است. یعنی حاکمیت هیچ اقدام حمایتی نکرده است. هر واحد صنعت پوشاک با بیش از ۱۰۰ نیرو، دهها خانواده را به درآمد خود وابسته میکند. با هر دور تعدیل، درآمد چند خانواده کاهش مییابد یا قطع میشود. کاهش تقاضا در حالی ادامه دارد که هزینه مواد اولیه و دیگر نهادههای تولید بالا رفته است.
منابع
- ۱. پوشاک از اولویت خرید خانوار خارج شد؛ رکود در بازار نساجی، خبرگزاری مهر، ۱ آذر ۱۴۰۵
- ۲. پوشاک از اولویت خرید خانوار خارج شد؛ رکود در بازار نساجی، آخرین خبر، ۱ آذر ۱۴۰۵
- ۳. پوشاک از اولویت خرید خانوار خارج شد، اقتصاد معاصر، ۱ آذر ۱۴۰۵
- ۴. عبور پوشاک از سد هزینهها؛ از ریزش تقاضا تا نجات با فروش اقساطی، تجارت نیوز، ۲۶ آبان ۱۴۰۵
- ۵. عبور پوشاک از سد هزینهها؛ از ریزش تقاضا تا نجات با فروش اقساطی، نشان تجارت، ۲۷ آبان ۱۴۰۵
- ۶. کاهش ۳۰ درصدی تولید در صنعت نساجی و پوشاک، خبرگزاری صدا و سیما، ۲۵ آبان ۱۴۰۵
- ۷. خرید پوشاک زمستانی از سبد مصرفی بسیاری از خانوادهها حذف شد، ایرانوایر، ۲۶ آبان ۱۴۰۵







