حکومت ایران در ادامه گران سازی کالاهای اساسی، در حال زمینه‌سازی برای افزایش قیمت نان در طرحی بنام نان کارتی است.
به همین منظور دستگاه‌های کارتخوانی در نانوایی‌های قزوین و گیلان نصب شده و از این پس شهروندان صرفاً می‌توانند با کارت عابر خود نان بخرند.
بر اساس آنچه مسئولان حکومتی اعلام کرده‌اند، این کارتخوان ها به سامانه‌ای متصل است که تعداد نان‌های فروخته‌شده در آن ثبت می‌شود. قرار است قوت غالب ایرانیان در دیگر شهرهای کشور نیز کارتی شود.
نان از جمله کالاهای راهبردی و بسیار مهم در زندگی شهروندان ایرانی به شمار می‌رود که حکومت از بیم بروز اعتراضات مردمی، تاکنون جرأت و جسارت آزادسازی قیمت آن را نداشته است؛ اما آیا مسئولان جمهوری اسلامی اکنون و تحت‌فشار بی‌پولی، تصمیم گرفته‌اند این کالا را هم قربانی جبران کسری بودجه خود کند؟
درباره؛
مختصات نان کارتی
از این پس نانوایی‌ها آرد را با قیمت آزاد تهیه می‌کنند و مردم نیز کماکان با قیمت‌های قبلی نان را می‌خرند سپس به اندازه نان‌های فروخته‌شده، مابه‌التفاوت قیمت را دولت برای نانوایی‌ها جبران خواهد کرد. با این تفاوت که با نصب دستگاه‌های کارتخوان مخصوص نان، از این پس شهروندان در خرید تعداد این محصول با محدودیت مواجه خواهند شد؛ چراکه دولت بر اساس کد ملی هر فرد، میزان مشخصی نان برای خانوارها در نظر می‌گیرد و خرید بیشتر، شامل قیمت بالاتری می‌شود.
محدودیت در خرید نان کارتی تبعات دیگری از جمله ایجاد مشکل برای صنوفی مانند رستوران‌ها در پی خواهد داشت. رئیس اتحادیه نانوایان نان سنگکی دراین‌باره می‌گوید «پیش از این، صنوفی که نیازمند مصرف روزانه حجم بالایی از نان بوده‌اند مانند کبابی‌ها و رستوران‌ها، به نانوایی‌ها سفارش تعداد زیادی نان می‌دادند اما با اجرای این طرح، دیگر این امکان فراهم نیست.»
محمدرضا نظر نژاد درباره مشکلات ناشی از طرح فروش نان کارتی برای مردم، هشدار داده و گفته است «اولین مشکل فروش کارتی نان که خیلی زود خود را نشان خواهد داد، ایجاد محدودیت برای مصرف‌کننده است.»
قیمت نان افزایش خواهد یافت؟
اساساً یکی از دلایل کارتی شدن نان، فراهم کردن زمینه برای گران کردن این محصول است. حکومت در فاز نخست در فروش تعداد نان یارانه‌ای، محدودیت ایجاد خواهد کرد و فروش نان به قیمت آزاد را در کنار آن برقرار می‌کند. در گام بعدی قیمت نان کارتی نیز افزایش خواهد؛ تقریباً شبیه سناریویی که یکی دو بار در مسئله بنزین پیاده شد.
از همین حالا بوی گران شدن نان از لابه‌لای اظهارات مسئولان حکومتی به مشام می‌رسد؛ برای مثال، فرزاد اسدی، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی گیلان گفته است که «در فاز اول این طرح هیچ‌گونه افزایش قیمت آرد و نان نخواهیم داشت و با همان قیمت قبل بین مصرف‌کنندگان توزیع خواهد شد.» از سخنان این مقام محلی این‌گونه به نظر می‌رسد که در «فاز دوم» قیمت نان افزایش خواهد یافت.
بیشتر بخوانید
اهمیت نان در سفره ایرانی‌ها
نان در کنار بنزین و دارو، مهم‌ترین کالای اساسی در سبد هزینه خانوارهای ایرانی محسوب می‌شود. جمهوری اسلامی اما به دلیل ورشکستگی مالی چاره‌ای ندیده جز اینکه پس از گران کردن قیمت دارو و بنزین، به سراغ این کالای راهبردی برود و زمینه گران کردن آن را فراهم کند.
سهم نان از خوراک خانوارها بر اساس گروه اقتصادی خانوار، تعداد افراد خانوار و گروه شغلی سرپرست خانوار به طور میانگین بیش از ۲۲ درصد است. داده‌های مرکز حکومتی آمار نشان می‌دهند که خانوارهای پرجمعیت، با سرپرست خانوار کارگر ساده و درآمد کم، بیشترین وابستگی را به این گروه غذایی دارند.
با افزایش قیمت کالاهای اساسی مانند برنج که حالا قیمت هر کیلوگرم از آن به ۹۰ تا ۱۴۰ هزار تومان رسیده، مصرف نان در اغلب خانوارهای آسیب‌پذیر افزایش یافته است. بااین‌حال، حکومت ایران به این مسئله توجهی ندارد و مقامات آن از افزایش قیمت این محصول تمام‌قد حمایت می‌کنند.
علی‌اکبر علیزاده، نماینده مجلس از تصمیم حکومت در طرح جدید فروش نان حمایت کرده و گفته است «حذف یارانه پنهان آرد اقدامی شجاعانه و قابل تقدیر است.» احد آزادی‌خواه، دیگر نماینده این نهاد حکومتی تأکید کرده است که مجلس از «تصمیم دولت برای شفافیت یارانه آرد» حمایت می‌کند.
اما میثم مهرپور، اقتصاددان در مصاحبه با رسانه‌های داخل ایران، هشدار داده که آزادسازی قیمت آرد، «فشار تورمی زیادی» را ایجاد می‌کند او گفته است «برای جلوگیری از اعتراض مردم لازم است هر خانوار ایرانی سهمیه مشخصی با قیمت دولتی متناسب با میزان مصرف خود از تولیداتی که آرد در آن به کار رفته، داشته باشند.»
شوخی تلخ حکومت با نان مردم
حکومت ایران تحت عناوین فریبنده و گمراه‌کننده «اصلاح نظام یارانه‌ها»، «هدفمندی یارانه‌ها» و «جراحی اقتصادی»، در حال زدودن یارانه‌هایی است که تاکنون به کالاهایی اساسی تخصیص می‌داد؛ اما روشن است که همه این عناوین پوششی برای اقدام دولت در زمینه جبران کسری بودجه از جیب میلیون‌ها شهروند فقیر ایرانی است.
بر اساس آمارهای غیررسمی، هم‌اکنون دست‌کم ۴۵ میلیون ایرانی زیر خط فقر هستند و بر اساس آمار حکومتی، به طور کلی ۶۰ میلیون ایرانی به کمک‌های معیشتی نیازمندند؛ اما جمهوری اسلامی شوخی تلخی را با سفره مردم آغاز کرده و در حال آجر کردن نان مردمی است که بر اثر سیاست‌های فاجعه‌بار اقتصادی‌اش، لای چرخ‌های ناکارآمدی در حال له شدن هستند.
مجتبی احمدی | تحلیلگر مسائل ایران
