چرا رژیم ایران از اینترنت می ترسد؟
سازمان فریدام هاوس در گزارش سال ۲۰۲۶ خود اعلام کرد امتیاز آزادی اینترنت در ایران با سقوط از ۱۳ به ۹ از ۱۰۰، به یکی از پایین‌ترین سطوح جهان رسیده است. این گزارش، قطع ۸۸ روزه اینترنت جهانی، سرکوب اعتراضات و گسترش اینترنت طبقاتی را از عوامل اصلی تشدید محدودیت‌های دیجیتال در ایران معرفی می‌کند.
سازمان «خانه آزادی» (فریدام هاوس) روز پنجشنبه ۳۰ مهر، در گزارش سالانه خود درباره آزادی اینترنت اعلام کرد ایران در میان کشورهای بررسی‌شده بیشترین افت امتیاز را تجربه کرده و اکنون در کنار چین و میانمار، از سرکوب‌شده‌ترین محیط‌های اینترنتی جهان به شمار می‌رود.
این گزارش نشان می‌دهد آزادی اینترنت در جهان برای شانزدهمین سال متوالی کاهش یافته است. از میان ۳۸ کشور بررسی‌شده، وضعیت ۱۶ کشور بدتر شده و تنها هشت کشور بهبود داشته‌اند. در مقابل، استونی با ۹۱ امتیاز آزادترین محیط اینترنتی را دارد.
قطع ۸۸ روزه اینترنت؛ رکوردی بی‌سابقه
بخش مهمی از گزارش به قطع گسترده اینترنت در ایران پس از آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴ اختصاص دارد. به نوشته فریدام هاوس، این محدودیت حدود ۸۸ روز ادامه یافت و طولانی‌ترین قطع سراسری اینترنت در تاریخ انتشار ۱۶ ساله این گزارش‌ها بود.
با وجود کاهش محدودیت‌ها در خرداد ۱۴۰۵، بخش بزرگی از شهروندان همچنان با دسترسی محدود به اینترنت جهانی روبه‌رو هستند. مقام‌های رژیم ایران این اقدامات را با دلایل امنیتی توجیه می‌کنند، اما منتقدان معتقدند حکومت از شرایط جنگی برای تشدید کنترل اطلاعات و محدودکردن ارتباط مردم با جهان خارج بهره برده است.
اینترنت طبقاتی و سرکوب معترضان
فریدام هاوس همچنین به قطع تقریباً کامل اینترنت برای حدود ۲۰ روز در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ اشاره کرده است؛ اقدامی که هم‌زمان با سرکوب خونین معترضان انجام شد.
بر اساس این گزارش، هزاران نفر کشته و حدود ۵۰ هزار نفر بازداشت شدند. شماری از بازداشت‌شدگان نیز به دلیل انتشار مطالب انتقادی یا حمایت از معترضان در شبکه‌های اجتماعی هدف قرار گرفتند.
این سازمان همچنین از گسترش «اینترنت طبقاتی» خبر داده است؛ وضعیتی که در آن، اکثریت مردم از دسترسی آزاد به اینترنت جهانی محروم‌اند، اما گروه‌های برخوردار از امتیازات ویژه به خدمات و سکوهای بین‌المللی دسترسی دارند.
افزایش هزینه برخی خدمات وی‌پی‌ان و تلاش برای مختل‌کردن ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک نیز از دیگر موارد مطرح‌شده در گزارش است.
مجموع این شواهد، تصویری از تشدید سانسور دیجیتال در ایران ارائه می‌دهد؛ جایی که دسترسی به اطلاعات آزاد، علاوه بر محدودیت‌های گسترده، به امتیازی نابرابر تبدیل شده است.
