این گزارش از سال ۲۰۱۰ تاکنون و در ۴۲ زندان تهیه شد
سازمان عفو بین الملل در پی اخبار روز گذشته در مورد یک مرگ مشکوک دیگر در حین بازداشت اعلام کرد: مقامات ایران از مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی در مورد مرگ در حین بازداشت دست کم ۷۲ نفر از ژانویه ۲۰۱۰ سر باز زده‌اند. این عدم پاسخگویی در حالی ادامه یافته که بر اساس گزارش‌های قابل اعتناء، مرگ این افراد ناشی از شکنجه یا سایر بدرفتاری‌ها یا استفاده مرگبار از سلاح گرم و گاز اشک‌آور توسط مقامات بوده است.
عفو بین الملل : بحران مصونیت از مجازات در ایران بیداد می‌کند
مطابق یافته‌های عفو بین الملل، که بر اساس تحقیقات و مستندات قبلی این سازمان و همین‌طور بررسی جامع گزارش‌های معتبر سایر گروه‌های حقوق بشری گردآوری شده، از ژانویه سال میلادی۲۰۱۰ تاکنون، دستکم ۷۲ مورد مرگ در ۴۲ زندان و بازداشتگاه در ۱۶ استان در سراسر کشور رخ داده است.
تازه‌ترین مورد ثبت شده مربوط به یاسر منگوری ۳۱ ساله است که مرگ وی توسط مسئولان وزارت اطلاعات در ارومیه، استان آذربایجان غربی به خانواده وی در ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ گزارش شد. تا به امروز، حتی یک نفر از مسئولان در قبال این مرگ‌های در حین بازداشت مجبور به پاسخگویی نشده و به دست عدالت سپرده نشد. این نشان دهنده بحران دیرینه مصونیت از مجازات در ایران است. بحرانی که موجب شده شکایات مرتبط با شکنجه و کشتار توسط مأموران حکومتی همواره بدون تحقیق و عقوبت باقی بمانند. همین چند هفته پیش، تصاویر ویدئویی از زندان بدنام اوین به بیرون درز یافت که شواهد دردناکی از ضرب و شتم، آزار جنسی و بدرفتاری‌های دیگر با زندانیان توسط مقامات زندان را ارائه کرد. [دو مقام ارشد ملل متحد و عفو بین الملل؛ قتل عام ۶۷ را یک جنایت بزرگ نامیدند]
هبا مورایف: مأموران در ایران بدون ترس از عقوبت حق حیات دیگران را نقض می‌کنند
هبا مورایف، مدیر دفتر خاورمیانه و شمال آفریقا در عفو بین الملل گفت: «اخبار دیروز در مورد مرگ یاسر منگوری در شرایط مشکوک، بار دیگر نشان می‌دهد که چگونه جو مصونیت از مجازات دست نیروهای امنیتی را باز گذاشته تا حق حیات زندانیان را بدون ترس از عقوبت نقض کنند. امتناع سیستماتیک مقامات از انجام هرگونه تحقیقات مستقل در مورد مرگ‌های حین بازداشت، نمود تلخی از عادی‌سازی سلب خودسرانه حق حیات توسط مقامات حکومتی است…
تضمین حق حیات مردم مستلزم آن است که مسئولان و مقاماتی که مظنون به شکنجه زندانیان تا سرحد مرگ هستند، مورد تحقیقات جنایی قرار گیرند. در صورتیکه شواهد قابل قبول کافی علیه آنها یافت شد، محاکمه شوند. عدم انجام تحقیقات به خودی خود نقض حق حیات است.»
عفو بین الملل اسامی افرادی که در حین بازداشت جان باخته‌اند را به همراه سن گزارش شده آنها و تاریخ و محل مرگ‌شان منتشر کرده است. ده‌ها مورد مرگ در بازداشت که گمان می‌رود با محرومیت از مراقبت‌های پزشکی در ارتباطند شامل این فهرست نمی‌شوند و عفو بین الملل در حال بررسی این دسته از موارد مرگ در حین بازداشت است.
عفو بین الملل : ایران باید پاسخگو باشد
عفو بین الملل با گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور ایران در مورد «عدم وجود مجراهای داخلی… برای رسیدگی به نقض فاحش حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران» هم نظر است و یادآوری می‌کند که وی در تازه‌ترین گزارش خود در ماه جولای از جامعه جهانی خواسته است که به «نقش مهم خود در تضمین پاسخگویی» عمل کند.
عفو بین الملل به همراه ۹ سازمان حقوق بشری دیگر از کشورهای عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد خواسته است تا یک سازوکار تحقیقاتی و پاسخگویی برای جمع آوری، نگهداری و تجزیه و تحلیل شواهد و اسناد مرتبط با جدی‌ترین جنایات بین‌المللی صورت گرفته در ایران تأسیس کرده و بدین‌ترتیب زمینه برگزاری محاکمه‌های کیفری عادلانه را فراهم سازند.
گزارش تشریحی عفو بین الملل
در بخشی از گزارش تشریحی عفو بین الملل آمده است: از ۴۶ مورد مرگ در بازداشت که با گزارشات شکنجه فیزیکی یا بدرفتاری‌های دیگر فیزیکی در ارتباطند، دست کم ۳۶ مورد در مرحله تحقیقات مقدماتی رخ داده‌اند. عفو بین الملل می‌افزاید: اکثر جانباختگان (۲۸ نفر) تنها چند روز پس از دستگیری‌شان جان باختند. یک نفر نیز بلافاصله پس از دستگیری و قبل از اینکه حتی به بازداشتگاه منتقل شود جان باخت.
بر اساس اطلاعات گردآوری شده توسط عفو بین الملل، ۹ نفر در بازداشت‌گاه‌های پلیس آگاهی، ۱۱ نفر در بازداشت‌گاه‌های وزارت اطلاعات، دو نفر در بازداشت‌گاه‌های کلانتری، دو نفر در ارودگاه‌ها یا پاسگاه‌های مرزی، یک نفر در بازداشتگاه پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ایران (فتا) و یک نفر در بازداشتگاه تحت کنترل سازمان اطلاعات سپاه پاسداران جان باختند.
عفو بین الملل در گزارش‌های سابق خود مستند کرده است که چگونه مأموران انتظامی و امنیتی در ایران به طور معمول مردان، زنان و کودکان پشت میله‌های زندان را تحت شکنجه و سایر رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی و ترذیلی از جمله شلاق، شوک الکتریکی، اعدام‌های نمایشی، القای حس خفگی با آب، آزار جنسی، آویزان کردن، تزریق اجباری مواد شیمیایی و محرومیت عمدی از مراقبت‌های پزشکی قرار می‌دهند.
عفو بین الملل : مرگ دست کم ۷۲ زندانی ایرانی در زیر شکنجه
