شبرنگ به تاریخ؛ چگون ایران سیبری شده بود؟
بارش برف و سرمای کشنده زمستان ۱۴۰۰ برای بسیاری از پدران و مادران ما یادآور بوران ۱۳۵۰ است. اگر چه سالیان طولانی است که مردم ایران در سایه سیاست غارتگرانه حکومت هم شاهد خشکسالی هستند و هم شاهد تلفات سیل اما بارش نزولات آسمانی امسال و بارش قابل توجه برف برای مردم ایران نویدبخش بهاری خرم است و امید دارند که پایان خشکسالی هم باشد.
برف و بوران ۱۳۵۰
از اواسط بهمن ۱۳۵۰ بخش‌های وسیعی از ایران به صورت نادری در برف و یخبندان فرو رفت. این برف و بوران چنان گسترده بود که منجر به مرگ حداقل ۴۰۰۰ نفر شد و به گفته مردم به خشکسالی ۱۳ساله پایان داد. برخی‌ها این را مصیبت بارترین بوران تاریخ ایران نام دادند.
از چهاردهم بهمن سال ۱۳۵۰ بارش سنگین برف در شمال از غرب به شرق و مرکز کشور تا شمال هرمزگان گسترش یافت. مجله صور اسرافیل نوشت: مرکبات یخ زدند، درختان نخل تاب تحمل نداشته و صدای افتادن آن به گوش می‌رسید. در بعضی شهرها تا ۳۶ ساعت برف با شدت بارید و ارتفاع برف به ۳ تا ۸ متر رسید. دمای منطقه فیروزکوه به منفی ۳۶ درجه و خراسان به منفی ۳۷ درجه رسید. در بسیاری از شهرها اعلام وضعیت فوق‌العاده شد.
درباره؛ بارش برف بیشتر بخوانید
بارش برف و یخبندان در ۲۸ استان در میان طوفان ناکارآمدی حکومت
خسارات و تلفات بوران ۱۳۵۰
در آن روزهای سخت تعداد زیادی از نواحی جغرافیایی که به عنوان روستا یا دهستان از آنها نام برده می‌شد، به طور کامل از بین رفتند.
نزدیک به ۲۰۰ روستا به طور کامل از نقشه جغرافیا حذف شدند. به نوشته روزنامه‌های آن زمان، ۱۲ روستا در منطقه سمیرم مدفون شدند، هزار نفر در گیلان مدفون شدند. ۴۰ خانوار در یک روستا مدفون شدند. یک قطار با تمام سرنشینانش مدفون شد.
به نوشته روزنامه اطلاعات آن زمان، در همان روزها، شهر اردکان در استان فارس و روستاهای اطراف آن از جمله مناطقی بودند که بیشترین خسارت را بر اثر بوران متحمل شدند. همچنین در روستاهای کاکان یاسوج و کمهر سپیدان فارس هیچ فرد زنده‌ای باقی نماند. در شمال غرب نیز، در نزدیکی مرز ایران و ترکیه، روستای شکلاب به‌همراه صد نفری که در آن ساکن بودند در زیر انبوه برف مدفون شدند.
۸ روز از کولاک شدیدی که در ایران شروع شد می‌گذشت. اغلب جاده‌های کشور بسته شده بودند. کامیون‌هایی که در راه مانده بودند، مواد خوراکی را بین مردم توزیع می‌کردند.
گاهی اوقات سرما آنقدر در جاده‌ها شدت می‌گرفت که مردم مجبور می‌شدند هر چیزی که دم دست‌شان است را بسوزانند و خودشان را گرم کنند. در این میان بار کامیون‌های زیادی هم سوزانده شد تا مردم از سرما یخ نزنند. حیوانات وحشی هم که دیگر غذایی برای تغذیه نداشتند، از پناهگاه‌های خودشان به شهرها آمدند و به ترس مردم افزودند. [بارش برف و باران لرستان را زمین‌گیر کرد + ویدئو]
پایان بوران۱۳۵۰
از ۲۴ بهمن ۱۳۵۰ دمای هوا کم کم افزایش یافت و بوران شدید و سهمگین کم کم پایان یافت. این سرما و یخبندان و بارش برف و بوران به عنوان یک سرمای بی نظیر در ایران در رکورد گینس ثبت شد. بدنبال این سرمای مرگبار بیماری آنفولانزا و سرماخوردگی‌های شدید در ایران رو به گسترش نهاد و عده‌ای از مردم در اثر این بیماری جان باختند.
چند روایت از بوران مرگبار ۱۳۵۰
خدایا برف بس است!
این تیتر روزنامه‌ی اطلاعات در نخستین روزهای برفی ۱۳۵۰بود. برف و بورانی که تا ۲۱ روز شرایط بحرانی را بر مردم تحمیل کرد.
بازار سیاه پارو فروشی!
با استمرار بارش برف و سفید پوش شدن اکثر نقاط ایران، پارو به یک باره قیمتش از ۹۰ ریال به ۲۵۰ ریال رسید و نایاب شد.
روزنامه کیهان در بخشی از گزارش روز ٣ بهمن۱۳۵۰ نوشته بود: «این روزها دستمزد این عده بالا رفته است و برف پارو‌کردن از ١٥٠ ریال به ٥٠٠ ریال رسیده است. این روزها عده‌ای از جوانان که متوجه کمبود برف پاروکن در شهرها شده‌اند با یک پارو یا بیلچه در کوچه و خیابان‌ها راه افتادند و به قول خودشان با قیمت نازلی برای رقابت با حرفه‌ای‌ها به مردم خدمات می‌دهند».
گزارش از روستاهای مریوان
۱۸بهمن بود این خبر منتشر شد که روستائیان اطراف مریوان به جای عبور از جاده‌های خاکی از روی یخ‌های دریاچه عبور می‌کنند و سر می‌خورند: «دریاچه زریوار مریوان دوماه از سال یخ زده است و بچه‌ها روی آن فوتبال بازی می‌کنند و سر می‌خورند. ما برای عبور از یخ‌ها پایمان را جای پای روباه می‌گذاریم، چون هرجا که جای پای روباه باشد تحمل وزن انسان را هم دارد!
برای مردم دیگر راهی برای تردد جز سرخوردن و طی کردن دریاچه نمانده بود.
روز ٢١ بهمن‌ماه بارش‌ها همچنان ادامه داشت و روزنامه‌ها نوشتند: «٢٠٠ قریه در برف مدفون شد».
در این روستاها که ارتفاع برف حدودا ۳.۵ متر بوده و تمام خانه‌ها تا پشت‌بام زیر برف رفتند. به درخواست رئیس ژاندارمری وقت قرار شد تا زودتر به وضع این روستاها رسیدگی شود اما بعد از اتمام برف هم خبری از آن روستاها و مردمش به گوش دیگران نرسید.
گفته می‌شد که بیشتر روستاهای این منطقه که گمنام بودند. از روی نقشه پاک شدند: «این ٢٠٠ روستا در استان‌های مختلف بودند، نه فقط در یک منطقه. بیشتر روستاها در محدوده یزد، استان مرکزی، همدان، آذربایجان غربی و زنجان بودند که بارش‌های شدیدی داشتند. به نظر می‌آید که همان سال ساکنان و روستا از بین رفته باشند؛ چون روستاها کوهستانی بودند و چندان نام و نشانی از آنها نمانده است.
یکی از سایت‌های خارجی که بررسی و معرفی بلاهای ویرانگر دنیا را انجام می‌دهد، درباره اتفاقی که آن سال در ایران رخ داد، نوشته است: «کولاک شدیدی که در ایران رخ داد، بیش از یک هفته طول کشید و به‌طورکلی باعث شد یک‌میلیون و ٦٣٦هزار کیلومتر مربع در ایران از بین برود و یک‌هزار نفر به معنای واقعی کلمه به خاک سپرده شوند. بسیاری از آنها درحالی‌که در خانه‌های‌شان نشسته بودند و به راه چاره فکر می‌کردند به حالت انجماد رسیدند و قبل از این‌که بتوانند از شر یخ‌زدگی خلاص شوند، فوت کردند».